Genève, Bibliothèque de Genève, Ms. lat. 92
Creative Commons License

Notice de Isabelle Jeger, Bibliothèque de Genève, pour e-codices 2010.

OverviewFacsimileShow XMLPrint description
Manuscript title:
Place of origin: inconnue
Date of origin: vers 1460-1480
Former shelfmark: Ancienne cote de la BGE: « Inv. 155 »
Support: Papier.
f. 1r-148v: plusieurs filigranes: tête de boeuf avec un croissant entre les cornes (proche de Briquet n° 14391-14392, années 1466-1477); main dont le doigt majeur est surmonté d’une croix (différent de Briquet n° 11179, année 1487);
f. 149r-170v: filigrane non identifié.
Extent: (I) garde antérieure + 170 folios + (II) garde postérieure
Format: 302 x 218 mm
Foliation: Foliotation moderne notée à l’encre rouge.
Collation:
Condition: f. 169 amputé des deux tiers.
Page layout: f. 1r-148v: piqûres; réglure à l’encre; 2 colonnes de 170 x 60 mm chacune, séparées par une marge centrale de 20 mm; 41 lignes; titres courants avec erreur (le second livre est annoncé au f. 13 et suivants, alors qu’il ne commence qu’au f. 54); quelques notes marginales aux f. 64v-66r; traces d’inscriptions en bas de page, qui ont été rognées;
f. 149r-167v: réglure à l’encre; 2 colonnes de 215 x 75 ou 80 mm chacune, séparées par une marge centrale de 13 mm; entre 31 et 46 lignes.
Writing and hands:
Decoration:
Binding:
Contents:
  • f. 1r -147v : De regimine principum de Gilles de Rome (Aegidius Romanus) (1243-1316).
    Ce frère de l’ordre des Ermites de Saint-Augustin, disciple de Thomas d’Aquin, fut nommé archevêque de Bourges en 1295; il est l’auteur de nombreux ouvrages, dont le traité De regimine principum dédié vers 1279 au jeune prince Philippe (1268-1314), futur roi de France à partir de 1285 sous le nom de Philippe IV le Bel.
    • (f. 1r-54r :) Livre I: De regimine principum (en quatre parties). Incipit du prologue: [Ex r]egia ac sapientissima prosapia oriundo suo domino … Explicit du prologue: … ut vestra reverenda nobilitas requisivit. Incipit du livre I: Oportet ut latitudo sermonis in unaquaque re sit … Explicit du livre I: … debet in ipsis per amplius et perfectius reperiri.
    • (f. 54r-95v :) Livre II: De regimine domus (en trois parties). Primi libri digesta est materia quia …–… a quo omnis bonitas et sufficiencia habet esse.
    • (f. 95v-147v :) Livre III: De regimine civitatis et regni (en trois parties). Quoniam omnem civitatem contingit esse communitatem …–… promisit fidelibus qui est benedictus in secula seculorum. >Amen.< Marque de propriétaire: Francisci Bonivardi sum.
    • (f. 148r :) (blanc)
    • (f. 148v :) diverses inscriptions dues à François Bonivard:
      De malheur heur / Finis politicae est vivere secundum virtutem /
      Paternae hereditatis / iure mihi liber obtigit.
    Editions
    • Aegidius Colonna. De Regimine principum libri III, éd. H. Samaritanius, Rome, 1607.
    • Aegidius Romanus, Opera omnia, Florence, 1985-1990 [7 vol. parus] (Unione Academica Nazionale, Testi e studi per <il Corpus philosophorum Medii Aevi>, 4-8, 10-11).
    Bibliographie
    • A. Zumkeller, « Aegidius Romanus », dans Lexikon des Mittelalters, t. I (1980), col. 178.
    • M.H. de Pommerol et F. Fery-Hue, « Gilles de Rome », dans Dictionnaire des Lettres Françaises. Le Moyen Age, Paris, Ed. Fayard, 1992, p. 543.
    • Sylvie Lefèvre, « Information des Princes », dans Dictionnaire des Lettres Françaises. Le Moyen Age, Paris, Ed. Fayard, 1992, p. 713.
    • Charles F. Briggs, Gilles of Rome’s De regimine principum. Reading and Writing Politics at Court and University, c. 1275-1525, Cambridge, University Press, 1999. (Le Ms. lat. 92 de la BGE ne fait pas partie des manuscrits cités).
  • f. 149r-167v : [Vita Aesopi et fabulae, in translatione Rinucii]. Rinuccio d’Arezzo (vers 1474) traduisit les fables d’Esope du grec en latin.
    • (f. 149r :) deux lettres dédicatoires. Incipit de la 1ère lettre: Magnifico domino Laurencio Lavina Rynuncius felicitatem … Incipit de la 2e lettre: Reverendissimo in Christo patri et domino suo precipuo domino et sancti Chrisogoni prespitero cardinali Rinucius se commendat
    • (f. 149r-159r :) [Vie d’Esope] >Vita Esopi latina per Rinucium facta ad reverendissimum patrem et dominum dominum Thomam tituli Sancte Susanne presbiterum cardinalem hodie Nicholaum papam quintum feliciter incipit.< Incipit du prologue: [N]ovas nimirum merces reverendissime pater sed haud … Incipit de l’argument: Vitam Esopi fabulatoris clarissimi his longioribus … Incipit du texte: [Q]ui per omnem vitam vite studiosisimus fuit …–… Esopi auctores fuerunt. Vita Esopi finit feliciter. >Sequuntur fabule.<
    • (f. 159r-167v :) [Fables d’Esope ]. Vite Esopi commentarium super fabulis instar argumenti incipit. [E]sopus fabulator clarissimus, nacione quidem Frigius, fortuna vero servus […]. Incipiunt fabule et primo De aquilla et vulpe. Aquilla et vulpes conflata inter se amicicia …–… tempus equum fumancia solvere colla. >Vita Esopi una cum suis fabulis per Rinuncium e greco in latinum translata finit feliciter. Laus Deo amen.<
    Editions
    • Aesopus. Vita et Fabulae, traduction de Rinutius, imprimé à Milan chez Filippo da Lavagna, 1479.
    • L. Hervieux, Les fabulistes latins depuis le siècle d’Auguste jusqu’à la fin du Moyen Age, Paris, 1884 (2e éd. 1893-1899), 5 vol. [édition complète des recueils latins].
    • Fabulae Aesopicae / Rinucius Aretinus, a cura di Maria Pasqualina Pillolla, Genova, Dipartimento di archeologia filologia classica e loro tradizioni, 2003.
  • f. 168r-170v : diverses inscriptions
    • (f. 168r-169r :) Liste des livres que François Bonivard voulait acheter: Volumina mihi emenda … (Cette liste a été éditée: Micheline Tripet, « Bonivard et les livres », dans Des archives à la mémoire. Mélanges d’histoire politique, religieuse et sociale offerts à Louis Binz, Mémoires et Documents publiés par la Société d’Histoire et d’Archéologie de Genève, Genève, t. LVII (1995), p. 363-384).
    • (f. 169v-170r :) (blanc)
    • (f. 170v :) diverses inscriptions notées en français, allemand et grec, par François Bonivard.
Provenance of the manuscript: Comme l’indique l’inscription notée au bas du f. 147v, ce manuscrit a appartenu à François Bonivard, prieur du prieuré clunisien de Saint-Victor de Genève, décédé en août 1570. Après sa mort, le manuscrit est entré à la Bibliothèque de Genève; il est mentionné à la suite du Catalogue réalisé en 1572, et son inscription a dû être faite entre 1580 et 1592.
Bibliographie générale 
sur François Bonivard
HomeInformationNewsContactPrivacy Policy© 2013 e-codices