Einsiedeln, Stiftsbibliothek, Codex 326(1076)
Creative Commons License

Beschreibung für e-codices von P. Dr. Odo Lang OSB, Stiftsbibliothek Einsiedeln, 2010.

OverviewFacsimileShow XMLPrint description
Manuscript title: Sammelhandschrift
Place of origin: Herkunft unbekannt (Pfäfers)
Date of origin: 9./10. Jh.
Former shelfmark: 8. Numero 13. B. V. Einsidl.
Support: Pergamenthandschrift. Festes, geglättetes Pergament von unterschiedlicher Qualität, Fleischseite gelblich, Haarseite grau-weiss.
Extent: a + 104 + z Blätter.
Format: 180 x 125 mm
Foliation: Neuzeitliche (19. Jh. / P. Gall Morel) Foliierung mit Bleistift und Tinte in arabischen Zahlen 1-104. Vorne und hinten losgelöste Spiegelblätter Pergament bez. mit a und z.
Collation: Unbezeichnete Lagen: VI-1 (l Bl. herausgeschnitten), V, IV, III, 4 IV, III, V, IV, I, III-1 (1. Bl. herausgeschnitten), V-2 (2 Bl. herausgeschnitten). Keine Kustoden und keine Reklamanten.
Page layout: Schriftraum: variiert stark je nach Teil. Einrichtung durch Rahmen und Linierung mit Metallgriffel vor der Faltung, Zirkellöcher am Rand, z.T. erhalten.
Writing and hands: Von mehreren Händen des 9./10. Jahrhunderts in romanischer Minuskel mit brauner bis schwarzer Tinte in variierender Zeilenzahl geschrieben. Überschriften in Minium, z.T. in minium Rustica. Hände des Heinrich von Ligerz.
Decoration: Rubriziert.
Binding: 14. Jh. (rest.). - 175 x 120 mm. Ledereinband. 2 abgekantete Holzdeckel. Gelbbraunes Leder. Moderner Lederrücken aus gelblichem Leder. 2 erhabene Doppelbünde. Oben und unten Kapitalband (oben mit Lasche). Frühere Spiegelblätter vorne und hinten losgelöst, die eine Seite mit guter, grosser, süddeutscher Schrift des 12. Jahrhunderts, die andere mit grossen Arkadenbögen. Jetzt Spiegelblätter aus Papier aufgeklebt auf VD und RD. 1 Leder-Metall-Schliesse von der Kante des RD zum Dorn in der Mitte des VD (rest.).
Contents:
Provenance of the manuscript:
Bibliography:
Codicological unit: 1
Place of origin: Deutschland?/Italien?
Date of origin: 10. Jh.
Collation: 1 Quinternio
Page layout: Einspaltig zu 20 Zeilen. 135 x 100 mm
Contents:
  • Blatt 1r-10v Probus, Marcus Valerius: Notae. (1r) >Incipiunt notae ivlii caesaris. C. C. EE. Causa conuenta esse […] < // (10v) […] Z. Mille. Mil. Explicit. Zum Verfasser: Probus, Marcus Valerius, 1. Jh. nach Christus, römischer Philologe und Grammatiker. - Tusculum-Lexikon, 420f.; LAW 33181 f.
    • Ed.: Grammatici latini (ed. H. Keil) IV, 317-330.
Codicological unit: 2
Manuscript title: Gesta Salvatoris (Evangelium Nicodemi). Notitia Tiberii.
Date of origin: 10. Jh.
Collation: Blatt 34 gehärt zwischen Bl. 30 und 31.
Page layout: Einspaltig zu 26 Zeilen. 140 x 110 mm
Writing and hands: In Fulda geschulter Schreiber.
Contents:
  • a. Blatt 11r-34v Gesta Salvatoris (Evangelium Nicodemi). (11r) >In nomine sanctae trinitatis incipiunt gesta salvatoris domini nostri ihesu christi inventa Theodosio Magno imperatore in Hierusalem in pretorio Pontii Pilati in codicibus publicis. Factum est in anno XVIIII imperatoris tyberii […] < // (29v [30v ]) […] omnia quæ gesta sunt de ihesu in pretorio meo. Explicit II ihesu christi domini nostri.
    • Vgl. die deutsche Ausgabe: Weidinger E., Die Apokryphen. Verborgene Bücher der Bibel, Aschaffenburg 1985, 467-490.
  • b. Blatt 29v [30v ] Notitia Tiberii. (29v [30v ]) >Incipit notitia qualiter tiberius caesar pro ipso Hierosolimam direxit. Factum est autem cum tiberio et uitellio consulibus […] < // (33v) […] uiuit et regnat deus in scecula sceculorum. amen // (34r) ut ihesum sub reuerentia […] // (34v) aut aliquarum herbanum consecratione poterit curam sanitatis. Der Text ist nicht verifizierbar.
Codicological unit: 3
Date of origin: 10. Jh.
Page layout: Einspaltig zu 19 Zeilen. 130 x 80 mm
Contents:
  • Blatt 35r-66v Liber poenitentialis (35r) >Quod diuersitas culparum diuersitatem faciat poenitentiarum. Diuersitas culparum […] < // (66v) … Si uero noluerit aut non potest constitutum tempus penitere per omnia debet. Bei diesem Text handelt es sich um das Poenitentiale Cummeani, den Excarpsus Cummeani. Unsere Handschrift ist bei Kunstmann F., Die lateinischen Pänitentialbücher der Angelsachsen, mit geschichtlicher Einleitung, Mainz 1844, nicht erwähnt, wohl aber bei Schmitz H. J, Die Bussbücher und das kanonische Bussverfahren. Nach handschriftlichen Quellen dargestellt, 2 Bde. Mainz-Düsseldorf 1883-1898 (Repr. Graz 1958) I 609, 646, II 590-592, 597-644.
Codicological unit: 4
Date of origin: 9. Jh.
Page layout: Einspaltig zu 20 Zeilen. 135 x 95 mm
Writing and hands: In Fulda geschulter Schreiber.
Contents:
  • Blatt 67r-79v Inscriptiones Urbis Romae (67r) >In ponte tiburtino.< Imperante d(omino) n(ostro) piissimo … // (79r) > […] In igona s(an)c(t)i Petri.< TON ΘEON ΛΟΓΟΝ ΘΕΝ ΣΕΧΡΨΣΩ ΤΗΝ ΘΕΟΤΑΥΤΟΝ ΠΕΤΡΑΝ ΕΝ Η ΒΕΒΗΚΩΣ ΟΥ ΚΑΟΝΥΜ. Vgl. die Ausgabe mit Faksimile: Walser G., Die Einsiedler Inschriftensammlung und der Pilgerfuhrer durch Rom (Codex Einsidlensis 326). Facsimile, Umschrift, Übersetzung und Kommentar, hrsg. von Gerold Walser (Hist. Einzelschriften 33, Stuttgart 1987, 13-141).
Codicological unit: 5
Date of origin: 9. Jh.
Page layout: Einspaltig zu 20 Zeilen. Der Text ist auf je zwei gegenüberstehende Seiten verteilt (rechts bzw. links). 135 x 95 mm.
Contents:
  • Blatt 79v-86r Itinerarium Urbis Romae (79v /80r) >A porta sancti Petri vsqve ad sanctam Luciam in orthro.< // (79v) In D. circus flamineus … // (86r) … fen(estrae) maior(es) forins(ecus) II LXVI.
    • Vgl. die Ausgabe von G. Walser (wie unter 4),143-217: Literatur bei Meier, Catalogus, 297-300.
Codicological unit: 6
Date of origin: 9. Jh.
Contents:
  • 1. Blatt 86v-88v Ordo Romanus (OR XXIII) (86v) Feria V ad matutinum non dicunt domine labia mea … // (88v) … quæ postea tenent ad confirmandum populum.
    • Ed.: Andrieu M., Les Ordines Romani du Haut Moyen Äge. Vol. III. Les textes (suite) (Ordines XIV-XXXIV), Louvain 1951,263-272 (Spicilegium Sacrum Lovaniense. Études et documents 24);
    • Schmidt H. A. P., Hebdomada Sancta. 2 vol. (Rom 1956-1957), Vol II. Fontes Historici. Commentarius Historicus (Rom 1957), 328, 510-512.
Codicological unit: 7
Page layout: Einspaltig zu 20 Zeilen. 135 x 95 mm.
Writing and hands: In Fulda geschulter Schreiber.
Contents:
  • 1. Blatt 88v-97r Varia poemata (88v) quadam nocte niger dux nomine candidus … // 97v […] plena uiro fuerat germine prudentia partis.
    • 1. (88v) Quadam nocte …–… candidus ingenio præditus atque sui : Versus Scottorum. Problemata arithmeticca (MGH.PL IV/2, 1119s.);
    • 2. (89r) >Monastica (= Monosticha) de erumnis XII Herculis.< Prima cleonei …–… suprema est meta laboris (Ausonius, Decimus Magnus, Idyllia, XIX PL 19, 908);
    • 3. (89v) >Conflictus versis (=veris) et hiemis.< Conueniunt subito …–… Salue dulce decus cuculus per secula salue (Alcuinus ?, Carmina: MGH.PL I, 270-272);
    • 4. (91r) [Distichon de inuidia] , Iustius inuidia nihil est …–… excruciatque animam (vgl. Schaller/Känsgen, Initia carminum Latinorum saeculo undecimo antiquiorum, Göttingen 1977, 384 [Nr. 8588]);
    • 5. (91 r) [Decastichon hexametrum] Titire tu fido …–… conseruet gratia semper (vgl. Schaller/Känsgen, aaO. 726 [Nr. 16391]);
    • 6. (91 r) [Nota de nominibus animae] Anima pro diuersis …–… Dum aliquid sentit sensus est (Alcuinus, De anima, cap. 11: vgl. Beati Glacci Albini sev Alcuini Abbatis, Caroli Magni regis ac imperatoris, Magistri Opera. Cura ac studio Frobenii [Forster], S. R. I. principis el Abbatis ad S. Emmeramvm Ratisbone, 2 vol. Regensburg 1777, vol. II/I, 146-151, bes. 149);
    • 7. (91v) >Ad Septitianum< (Martialis, Epigrammata (ib. 4, 88.9-10 [nur die beiden letzten Verse]);
    • 8. (91v) [Dittochaeum Prudentii de Veteri et Novo Testamento] >Adam et Eva.< Eua columbafuit …–… signacula pandere solus (Prudentius Clemens, Aurelius, Dittochaeum: PL 60,89-112);
    • 9. (97v) >Epitaphium Geroldi< (fratris Hildegardis reginae). Mole sub hac magni …–… hic clausit honore (MGH.PL I, 114);
    • 10. (97v) >Epitaphium Bernaldi< (episcopi Argentinensis, ϯ 840), Quamuis magna piis …–… prudentia partis (Walahfridus [Strabo] [?]: MGH.PL II, 420-421).
Codicological unit: 8
Place of origin: Italien?
Date of origin: 10. Jh.
Page layout: Einspaltig zu 23 Zeilen. 125 x 100 mm
Contents:
  • Blatt 98r-l04r [De inventione s. crucis] (98r) Anno ducentesimo trigesimo tertio post passionem domini nostri ihesu christi regnante uenerabile dei cultore magno uiro constantino // (104r) […] simul percutiens pectus suum exclamauit. vgl. ASS Maii 1,445-447; vgl. in der Stiftsbibliothek Cod. 247(379), 246-252.
Codicological unit: 9
Date of origin: 10. Jh.
Contents:
  • 1. Blatt 104v Epitaphium Xanthippae Parmae (104v) D. M Xantihippes siue Iaiae. C. Cassius Lucilianus almae dulcissimae …–… Lucilianum Cassium.
    • Ed. Gunterus, Ianus, Inscriptiones antiqua: totius orbis Romani, in corpus absolutiss. redactæ. Ex Officinia Commeliniana [Heidelberg], [1603], p. DCLX.I (mit handgemaltem Exlibris des Abtes Augustin (Hofmann).
HomeInformationNewsContactPrivacy Policy© 2013 e-codices