Schaffhausen, Ministerialbibliothek, Min. 112
©
Gamper Rudolf / Knoch-Mund Gaby / Stähli Marlis, Katalog der mittelalterlichen Handschriften der Ministerialbibliothek Schaffhausen, Dietikon-Zürich 1994, S. 252-254.
OverviewFacsimileShow PDFShow XMLPrint descriptionManuscript title:
Albertus Magnus
Date of origin: 13./14. Jahrhundert
Former shelfmark:
Alte Signatur der Ministerialbibliothek: 110
Support: Pergament
Extent:
136 Blätter
Format: 22 x 16 cm
Foliation: Ab
95r alte Lagenzählung
.I.-.IIII. am Lagenanfang; Lagenzählung ab
23r
IIIusXIIIus
in kleinerer Schrift, ebenso Zählung der Blätter innerhalb der Lagen, stark beschnitten. Neuere Foliierung I. 1-135.
Collation: VI12 + V22 + (IV+l)31 + 2 VI55 + (1+2)59 + VI71 + 1V79 + (VII+1)94 + 3 VI130 + III, das letzte Blatt in den Spiegel geklebt.
Page layout:
Tinten- und Stiftliniierung.
Schriftraum 16,5-18 x 12-12,5, zweispaltig (6), 48-54 Zeilen.
Writing and hands:
Textualis von mehreren Händen, Handwechsel zum Beispiel
59v/
60r
Decoration: Rubriziert. Kapitelzählung, Incipits, Explicits und Überschriften rot, Explicits teilweise rot unterstrichen. 2-5zeilige, seltener 7zeilige rote und blaue Lombarden, bei den Büchern meist gespalten mit Fleuronnéestäben und Fleuronnée in der Gegenfarbe.
Additions: Korrekturen marginal und auf Rasur, vereinzelt interlinear. Notamonogramme und ausführliche Notae von einer Hand des 14. Jhs., zum Beispiel
72ra- rb
Primo physicorum: materia cum forma est causa omnium accidentium quae sunt in ea … ;
79va -vb
Interpretatio unomodo est expositio unius noti. Hand
12ra ,
15vb und
16ra. Autonome Randzeichnungen:
18r Mönch mit unbeschriebenem Schriftband,
20r Mönch mit Kapuze. Spiegelblatt vorn:
Per hanc materiam Alberti intelligatur alia differentia, 14. Jh.
135v mehrzeilige Vermerke und Besitzeinträge, radiert (s. u.). 136r zwei siebenzackige Sterne eingeritzt.
Binding:
Dunkelbrauner Ledereinband des 14. Jhs. mit Streicheisenlinien. Ehemals zwei nach hinten greifende Langriemenschliessen, ein Dorn im
Rückendeckel, zwei blattförmige Messingplättchen im
Vorderdeckel erhalten. Auf dem
Rücken älteres Papierschild entfernt, Rückentitel (
Albertus Magnus) schwach erkennbar, 14. Jh., Papierschild mit Werktitel und Signatur (
Cod. 112, korr. aus
110. Albert M Logica etc.), 18. Jh. Spiegelblätter und Vorsatzblätter (
I, 136) alt, Pergament.
Contents:
-
Ir-v
leer
-
1r-133v
Albertus Magnus:
Logica.
De universalibus:
>Incipit loyca domini Alberti episcopi quondam Ratisponensis de ordine praedicatorum. Liber primus de universalibus, tractatus primus de antecedentibus ad loycam, capitulum primum an logica sit scientia specialis<
.
De logyca intendentibus …–…
31vb
attingemus ad pertractandum.
>Explicit liber de quinque universalibus<
.
Albertus Magnus, Opera, ed. A. Borgnet, Paris 1890, Bd. I, S. 1-148.
-
32ra
Liber praedicamentorum:
>Incipit liber praedicamentorum. Cuius primus tractatus est de antecedentibus ad scientiam libri predicamentorum. Cap. I. de subiecto libri et ordine et modo et aliis que queri consweverunt<
.
In ante habitis dictum est quod logica est scientia …–…
59vb
ideo illa sufficiant.
>Explicit liber praedicamentorum Aristotelis. Explicit liber praedicamentorum domini Alberti episcopi quondam Ratisponensis<
.
Albertus Magnus, Opera, Bd. 1, S. 149-304;
Albertus Magnus, Tractatus secundus libri praedicamentorum. De Substantia, hg. v. W. Gremper, Diss. Freiburg (Teildruck), Freiburg i. Ü. 1957, S. 55-74 [= Cap. I-V].
-
60ra
De sex principiis:
>Incipit liber sex principiorum cuius primus tractatus est de forma. Cap. I de quo sit et quare dicitur liber sex principiorum<
.
Quamvis de ordinatione praedicabilium …–…
71vb
scientiam sex principiorum.
>Explicit liber sex principiorum Gyliberti Porretani<
.
Albertus Magnus, Opera, Bd. 1, S. 305-372;
Albertus Magnus, Liber sex principiorum, hg. v. B. Sulzbacher, Wien 1955, S. 48-63.
-
72r
Nota, sonst leer.
-
72va
Liber Divisionum Boethii:
>Incipit liber divisionis cuius primus tractatus est de hiis quae ante scientiam determinanda sunt. Capitulum primum de utilitate<
.
Cum a principio logice determinatum sit quod logica …–…
78vb
ab Andronico sumpta secuti sumus.
>Explicit liber divisionum expositus a fratre Alberto episcopo<
.
Albertus Magnus, Commentarium in librum Boethii De divisione, hg. v. P. M. von Loë, Bonn 1913, S. 13-90 (Hs. ohne Text des Boethius).
-
79r leer, 79va-vb Notae.
-
80ra
Perihermenias:
>Incipit liber peryerminias cuius primus tractatus est de hiis quae praemitti debent ad librum. Capitulum I. in quo ordine est inter libros logices<
.
Sicut a principio istius scientiae determinatum …–…
94vb
cognitionem ignoti, quod est complexum.
>Explicit liber Peryermenias<
.
Albertus Magnus, Opera, Bd. 1, S. 373-457.
-
95ra
Posteriora:
>lncipit liber primus posteriorum. Cuius primus tractatus est de hiis quae praemitti habent ante scientiam. Et de universali sciendi modo. Capitulum primum de praeambulis ante scientiam<
.
Sicut in principio priorum analeticorum …–…
133vb
tacet maiorem et minorem, quia manifeste sunt.
>Expliciunt posteriora domini Alberti<
.
Albertus Magnus, Opera, Bd. 2, S. 1-232;
Lohr, Aristotelica Helvetica, 1994, S.271.
-
134r-135r leer. 135v-136r
Federproben und Einträge, s. o. (äussere Beschreibung), sonst leer.
Provenance of the manuscript:
Als
7 G im Elenchus librorum von 1589, S. 2 und 47. Besitz- und Schenkungseinträge:
135v
…
ge[
[…]
]f anno domini 1318; Iste liber per fratrem pro remedio anime mee (mit UV-Lampe).
1r
Bibliothecae Eccles. Scaphus. ad D. Johan., 17. Jh. Alte Signatur der Ministerialbibliothek: 110.
Bibliography:
-
Boos, Katalog, 1877, S. 12;
-
Bruckner, Scriptoria Bd. 6, 1952, S. 70-71.