<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_acs-0083_ChiodiMassironiMurano"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/acs/0083/ChiodiMassironiMurano">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>Miscellanea giuridica.</title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Marina Bernasconi</persName>
						<date when="2016-06-07">07.06.2016</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
					<availability status="restricted" n="cc-by">
					<licence target="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/">
						<p>Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0)</p>
					</licence>
				</availability>
				</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<msDesc xml:id="acs-0083_ChiodiMassironiMurani" xml:lang="ita">
					<msIdentifier>
						<settlement>Sion/Sitten</settlement>
						<repository>Archives du Chapitre/Kapitelsarchiv</repository>
						<idno>Ms. 83</idno>
					</msIdentifier>
					<head>
						<title>Miscellanea giuridica.</title>
						<origPlace><title>Italia o sud della Francia.</title></origPlace>
						<origDate notBefore="1200" notAfter="1224">sec. XIII, primo quarto</origDate>
						<origDate notBefore="1300" notAfter="1399">(pp. <locus from="228" to="230">228b-230a</locus>: sec. XIV)</origDate>
					</head>
					<msContents>
							<msItem n="1">
								<locus from="1" to="43">(1a-43a)</locus>
								<author key="pnd_100965040">‹Hugolinus de Presbyteris</author>
								<title>Dissensiones dominorum super toto corpore iuris civilis›</title>
								<msItem>
									<locus from="1">1a</locus> 
									<incipit><note>‹Praefatio›</note> En ego succincte tamquam brevitatis amator | Reitias cunctos, invidie stimulos.</incipit>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="1">1a</locus> 
									<incipit>‹D›issentiunt utrum romana ecclesia sola gaudeat spatio vel prescriptione .c. annorum</incipit>
									<explicit><note>(<locus from="43">43a</locus>)</note> unde dixi ego: contra ei quod dixit ille testis.</explicit>
								</msItem>
								<note>Ed.: <bibl>Gustav <hi rend="small-caps">Hänel</hi>, <hi rend="italic">Hugolini dissensiones dominorum, in Dissensiones dominorum sive controversiae veterum iuris Romani interpretum, qui glossatores vocantur</hi>, Lipsiae, sumptibus I.C. Hinricus II, 1834, pp. 247-552</bibl> sulla base dei mss. <ref type="altMs">Cambridge, Gonville and Caius College, 33/139</ref>; <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4609</ref>; <ref type="altMs">Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, Jur. fol. 118</ref>; <ref type="altMs">Bamberg, Staatsbibliothek, Jur. 34.</ref><lb/>
								Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 99 n. 167</bibl> segnala la fine del testo a p. 100, così come <bibl><hi rend="small-caps">Dolezalek</hi>, <hi rend="italic">Verzeichnis</hi>, II</bibl>.</note>
							</msItem>
						<msItem n="2">
							<locus from="43" to="89">(43a-89a)</locus>
							<author key="pnd_100958540">‹Pilius de Medicina</author>
							<title>Quaestiones sabbatinae›</title>
							<msItem>
								<locus from="43">43a</locus> 
								<incipit><note>(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note> Bononienses, dum querimoniam de Ferrariensibus deferrent super sacramento de calumpnia prestando <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="80">80a</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> CXIV fine)</note> Puto igitur secundum ea que proponuntur eos superiores in interdicto uti possidetis dominos de Fossole et ea propter condempnari dominam Agnetem, ne ipsis aquam ducentibus, et molendina facientibus vim faciat <note>(il resto della col. A e l’intera col. B sono bianche)</note> <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="81">81a</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> CXIV fine)</note> Puto igitur secundum eam, que proponuntur eos superiores interdicto uti possidetis</incipit>
								<explicit><note>(<locus from="89">89a</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> CXLI)</note> quia iste potuit ignorare debitorem solvisse</explicit> 
								<note>(= ed. p. 243).</note>
							</msItem> 
							<note>Ed.: <hi rend="italic">Celeberrimi iure cons. ac glosatoris vetustissimi D. Pilei Modicensis Quaestiones aureae</hi>, Romae, apud Antonium Bladum Impressorem Cameralem, 1560 (= Augustae Taurinorum, ex officina Erasmiana, 1967 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, IV]).<lb/>
								Edd. parz.: <bibl>Ugo <hi rend="small-caps">Nicolini</hi>, <hi rend="italic">Pilii Medicinensis Quaestiones sabbatinae. Saggio di edizione</hi>, Modena, Università degli Studi, 1946</bibl> (<hi rend="italic">qq</hi>. I-VIII, sulla base dei mss. <ref type="altMs">Bamberg, Staatslbibliothek, Jur. 34</ref>; <ref type="altMs">Roma, Archivio di Stato, Sez. VI, Fondo S. Spirito, 8</ref>; <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077</ref>; <ref type="altMs">Leiden, Bibliotheek der Rijksuniversiteit, D’Ablaing 3</ref>; <ref type="altMs">BAV, Borgh. 135</ref>; <ref type="altMs">København, Kongelige Biblioteket, Thott 359</ref>; <ref type="altMs">Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, Jur. fol. 118</ref>; <ref type="altMs">†Tours, Bibliothèque municipale, Rec. 657</ref>; <ref type="altMs">Cambridge, Gonville and Caius College, 665 /261</ref>; <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4609</ref>; <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 16006</ref>; <ref type="altMs">BAV, Vat. lat. 2661</ref>; <ref type="altMs">BAV, Vat. lat. 7778</ref>; <ref type="altMs">Erlangen, Universitätsbibliothek, 345</ref>); <bibl><hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio</hi>, pp. 105-137</bibl> (<hi rend="italic">qq.</hi> IX, X, XVI, XIX, XXIV, XXXII, XLIII sulla base dei mss. <ref type="altMs">BAV, Borgh. 135</ref>; <ref type="altMs">Cambridge, Pembroke College, 72</ref>; <ref type="altMs">Bamberg, Staatsbibliothek, Jur. 34</ref>; <ref type="altMs">Edinburgh, University Library, 155 (D.b.II.3)</ref>; <ref type="altMs">København, Kongelige Biblioteket, Thott 359</ref>; <ref type="altMs">León, Biblioteca de la Colegiata de San Isidoro, 16</ref>; <ref type="altMs">Roma, Archivio di Stato, Arcispedale del SS. Salvatore ad Sancta Sanctorum, 1004</ref>; <ref type="altMs">Toledo, Biblioteca de la Catedral, 39-28</ref>; <ref type="altMs">BAV, Vat. lat. 7778</ref>; <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077</ref>).<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio</hi>, pp. 10, 37, 47-50, 53, 57, 59, 100; Ead., <hi rend="italic">Le questioni civilistiche</hi>, pp. 43 nt. 98, 44 nt. 112, 55 nt. 152, 56, 58.</bibl> </note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="89" to="93">(89b-93b)</locus>
							<note>bianche.</note>
						</msItem>
						<msItem n="3">
							<locus from="94" to="96">(94a-96b)</locus>
							<author key="pnd_119033372">‹Azo</author>
							<title>Quaestiones›</title>
							<note>[<hi rend="italic">qq</hi>. V parz., II, I, XIX, III]</note>
							<msItem>
								<locus from="94">94a</locus>
								<incipit><note>(<hi rend="italic">q.</hi> V)</note> non ierunt, l. ii et De iudiciis, Si quis <note>(D. 5.1.5) (= ed. p. 52 nt. 10)</note></incipit>
								<explicit><note>(<locus from="96">96b</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> III)</note> puta interesse, arg. ff. De his quibus ut indignis, Rescriptum <note>(D. 34.9.6)</note>.</explicit>
							</msItem>
							<note>Ed.: <bibl>Ernst <hi rend="small-caps">Landsberg</hi>, <hi rend="italic">Die Quaestiones des Azo</hi>, Freiburg I.B., Akademische Verlagsbüchhandlung von J.C.B. Mohr, 1888</bibl>, sulla base dei mss. <ref type="altMs">Bamberg, Staatsbibliothek, Jur. 34</ref>; <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077</ref>; <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4609</ref>; <ref type="altMs">BAV, Vat. lat. 2661</ref>; <ref type="altMs">Pistoia, Archivio Capitolare, C.61 e C.131</ref>.<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le questioni civilistiche</hi>, pp. 32, 36; <hi rend="small-caps">Theisen</hi>, <hi rend="italic">Studien zur Emphyteuse</hi>, p. 348 nt. 241.</bibl></note>
						</msItem>
						<msItem n="4">
							<locus from="97">(97a)</locus> 
							<title>‹Quaestio›</title><lb/>
							<rubric>De fideiussoribus p. de</rubric> 
							<note>(segue <hi rend="italic">mutuo</hi> cancellato).</note><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="97">97a</locus>)</note> Aliquis ex causa donationis promisit mihi decem nudo pacto. Postea stipulatus sum ab eo</incipit>
							<explicit>cum effectu locum habebit.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="97" to="99">(97b-99b)</locus> 
							<note>bianche.</note>
						</msItem>
						<msItem n="5">
							<locus from="100">(100a-100b)</locus> 
							<title>‹Quaestio›</title><lb/>
							<rubric>Locati et conducti</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="100">100a</locus>)</note> Ticius locavit Seio domum quandam ad annum. Seius induxit ibi centum</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="100">100b</locus>)</note> se filio et ff. Si quis cautionibus, l. ii, § Si quis tamen</explicit> <note>(D. 2.11.2.8).</note><lb/>
							<note>Segue la nota: <quote>Secunda est inter questiones Pilii, et incipit ‘Successores’. Tertia tangit .xviii. q. ii. Abbates</quote>. ‘Successores’ è la <hi rend="italic">quaestio</hi> LXII di Pillio nell’ed. <bibl>Romae, apud Antonium Bladum Impressorem Cameralem, 1560 (= Augustae Taurinorum, ex officina Erasmiana, 1967 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, IV]), pp. 113-115.</bibl></note>
						</msItem>
						<msItem n="6">
							<locus from="101" to="106">(101a-106a)</locus> 
							<author key="pnd_10094700X">‹Bandinus</author>
							<title>Quaestiones XX›</title><lb/>
							<rubric>De abbate sancte Marie de Strata, quod ius confir‹mandi› eum pertineat ad episcopum.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="101">101a</locus>)</note> ‹A›bbas sancte M‹arie› de Strata decessit et ecclesie monachi alter eligunt</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="106">106a</locus>)</note> non deberet condempnare iudex, nisi in vino petito.</explicit><lb/>
							<note>Edd. parz.: <bibl>Emil <hi rend="small-caps">Seckel</hi> (Erich <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>), <hi rend="italic">Die Quaestiones Vindobonenses des Johannes Bassianus</hi>, in <hi rend="italic">Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Romanistische Abteilung</hi>, 55 (1935), pp. 338-344</bibl> (ed. parz. <hi rend="italic">qq</hi>. I-V, ma la <hi rend="italic">q.</hi> V è stata suddivisa nelle <hi rend="italic">qq.</hi> VI, VII, VIII sulla base del ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077, fol. 83v-84v</ref>); <bibl>Severino <hi rend="small-caps">Caprioli</hi>, <hi rend="italic">La miscellanea romana dell’Archivio di Stato (Ms. 1004)</hi>, in <hi rend="italic">Studi sulle “quaestiones” civilistiche disputate nelle università medievali</hi>, Catania, Tringale, 1980, pp. 117-214: pp. 211-212 (ed. parz. <hi rend="italic">q.</hi> I); <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le questioni civilistiche</hi>, pp. 13-16</bibl> (ed. critica <hi rend="italic">qq.</hi> XVIII e XVII, già edite da Giovanni Battista <hi rend="small-caps">Palmieri</hi> come CXXXVI e CXXXIX tra le <hi rend="italic">Quaestiones dominorum bononiensium. Collectio Gratianopolitana (ex Codice manuscripto Bibliothecae publicae Gratianopolitanae n. 626)</hi>, in <hi rend="italic">Scripta anecdota glossatorum</hi> [BIMAE, I], Bononiae, ex aedibus Angeli Gandolphi, typis Societatis Azzoguidianae, 1913, pp. 235-236, 237) anche sulla base del ms. Sion, Archives du Chapitre, 83.<lb/>
							La raccolta di XX <hi rend="italic">quaestiones</hi> tràdita nel ms. corrisponde a quella trasmessa dal ms. <ref type="altMs">Toledo, Biblioteca de la Catedral, 40-6, fol. 219rb-223va</ref> dove è attribuita dalla mano del copista a Bandino. Nelle <hi rend="italic">solutiones</hi> si rinvia a Giovanni Bassiano e per questo motivo Seckel e Genzmer le hanno attribuite a questo giurista. A parere di Cortese potrebbe trattarsi di una rilettura delle <hi rend="italic">quaestiones</hi> di Bassiano da parte di Bandino: vd. <bibl><hi rend="small-caps">Cortese</hi>, <hi rend="italic">Per la storia di una teoria dell’arcivescovo Mosé di Ravenna</hi>, p. 581 e nt. 9; <hi rend="small-caps">Id</hi>., <hi rend="italic">Legisti, canonisti e feudisti</hi>, p. 237 nt. 160. <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le questioni civilistiche</hi>, pp. 23-30</bibl> propende per l’attribuzione a Giovanni Bassiano, contestata da <hi rend="small-caps">Gouron</hi>, <hi rend="italic">A la convergence des deux droits</hi>, p. 322. Nelle liste di tassazione di Graz (n. 95) e di Padova (n. 91) l’opera è attribuita a Bandino e sia <bibl><hi rend="small-caps">Soetermeer</hi>, Utrumque ius, p. 331 n. 90 sia <hi rend="small-caps">Murano</hi>, <hi rend="italic">Opere</hi>, p. 294</bibl> ritengono corretta l’attribuzione delle due liste di opere universitarie, ossia l’attribuzione attestata nel ms. di Toledo.<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 98 nr. 164</bibl> ha verificato la corrispondenza di cinque <hi rend="italic">quaestiones</hi> con la raccolta nel ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077, fol. 83v-84v</ref>, e indica complessivamente solo otto delle venti <hi rend="italic">quaestiones</hi> presenti; <bibl><hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Giovanni Bassiano</hi>, p. 71 nt. 95</bibl>.</note>
						</msItem>
						<msItem n="7">
							<note>(<locus from="106" to="137">106a-137b</locus>; <locus from="139" to="151">139a-151b</locus>)</note> 
							<author key="pnd_100947174">Roffredus Beneventanus</author>
							<title>Quaestiones ‹sabbatinae›</title><lb/>
							<rubric> Incipiunt questiones de facto a domino Rofredo beneventano iuris civilis professore composite. De facto sunt enim et a cotidiane incipiunt.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="106">106a</locus>)</note> Cum essem Aretii ibique in cathedra residerem post transmigracionem Bononie, ego <sic>Refredus</sic> beneventanus, iure civili professor, anno Domini m.cc.xvii mense octubrio <gap reason="sampling"></gap> <note>(<hi rend="italic">q</hi>. I)</note> Romana quedam ecclesia, dum pastorem vacaret <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="137">137b</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> XXXVII <hi rend="italic">in medio</hi>)</note> si tenet datur restitutio minori, ut C. De in integrum restitutione, l. Si curatorem <note>(C. 2.21.3)</note>, et C. Qui legi‹timam›, l. i. <note>(C. 3.6.1) <gap reason="sampling"></gap> (<locus from="138">138</locus> bianca) (<locus from="139">139a</locus>) (<hi rend="italic">q.</hi> XXXVII <hi rend="italic">in medio</hi>)</note> ‹legi›timam personam habent in iudicio, et l. i. <note>(C. 3.6.1)</note> et iii. etc. <note>(C. 3.6.3)</note></incipit>
							<explicit><note>(<locus from="151">151b</locus>)</note> et ar. ff. De vulgari et pupillari substitutione, l. Ex facto § Si arrogator</explicit>
							<note>(D. 28.6.43.?).<lb/>
							All’<hi rend="italic">explicit</hi> segue, d’altra mano, più tarda: <quote>S‹umm›a de solutio‹n›ibus in quaestionibus Joh.</quote> La nota non fa riferimento all’opera di Roffredo Beneventano, ma è probabilmente riferita a un testo che si intendeva copiare. <bibl><hi rend="small-caps">Dolezalek</hi>, <hi rend="italic">Verzeichnis</hi>, II e <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio</hi>, p. 26</bibl>, verosimilmente sulla base di questa nota, segnalano alle pp. <locus from="139" to="151">139-151</locus> del ms. le <hi rend="italic">Quaestiones</hi> di Giovanni Bassiano. Poiché la sigla di Giovanni Bassiano è comunemente Iob. (vd. anche <hi rend="italic">infra</hi> p. <locus from="465">465b</locus>), la nota è riferita a un diverso giurista.<lb/>
							Ed.: <bibl><hi rend="italic">Solemnis atque aureus tractatus libellorum Domini Rofredi beneventani super utraque censura cum suis fructuosissimis questionibus sabbatinis</hi>, Avenione, Dominicus Anselmus, 1500 (= Augustae Taurinorum, ex Officina Erasmiana, 1968 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, VI], pp. 433-483</bibl>). Il testo dell’ed. reca la data del 1215: il 1217 potrebbe essere l’anno di copia.<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 98 nr. 165</bibl> indica a p. 137 l’interruzione della <hi rend="italic">quaestio</hi> 'De pupillo quodam qui agit'; alle pp. 139-151 l’inizio di un secondo gruppo di <hi rend="italic">quaestiones</hi>, che ipotizza possano essere attribuibili a Giovanni Bassiano; alle pp. 215-228 un terzo gruppo di quaestiones, di cui non indica la paternità.</note>
						</msItem>
					<msItem n="8">
						<locus from="152" to="153">(152a-153a)</locus> 
						<title>‹Arenga pro inchoatione lectionum›</title><lb/>
						<note>(<locus from="152">152a</locus>)</note> 
						<incipit>In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti amen. Hoc Deus accepta quod promoveas mea cepta | per tua precepta sint hec mea nota recepta <gap reason="sampling"></gap> Huiusmodi ergo posito fundamento super firmam… magistri et rectoris mei testimonio <gap reason="sampling"></gap> devotissime scole stipendiis vel privilegiis <gap reason="sampling"></gap> sub magistro meo itaque petita et inpetrata docendi licentia <gap reason="sampling"></gap> liber decretorum lecturus accipio proceditur <gap reason="sampling"></gap> de tribus preceptis iuris videtur honeste vivere, alterum non ledere, ius suum unicuique tribuere <gap reason="sampling"></gap> tres sunt differentiae peccati: in corde, in facto, in consuetudine <gap reason="sampling"></gap> alia incipientium, alia perficientium, alia perfectorum <gap reason="sampling"></gap> quare sequitur baptismum cum procedat vel procedere habeat esse prima tabula <gap reason="sampling"></gap> Item tria sunt in eucharistie sacramento discreta</incipit>
						<explicit><note>(<locus from="153">153a</locus>)</note> ex inde procedatur ad disputationem.</explicit><lb/>
					</msItem>
						<msItem n="8a">
							<locus from="153">(153a)</locus>
							<title>Invocazioni</title>
							<note>(add. post)</note><lb/>
						<incipit>Audite, caeli, quae loquor; audiat terra verba oris mei! Concrescat ut pluvia doctrina mea, fluat ut ros eloquium meum. Quasi imber super herbam et quasi stille super gramina quia nomen Domini invocabo</incipit> 
							<bibl>(Deut. 32.1-3).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="153" to="154">(153b-154b)</locus>
							<note>bianche</note>
						</msItem>
						<msItem n="9">
							<locus from="155" to="213">(155a-213a)</locus> 
							<author key="pnd_100947174">‹Roffredus Beneventanus›</author>
							<title>Libellus de iure civili</title>
							<note>(Lib. I-III [parz.])</note><lb/>
							<msItem>
								<note>‹Praefatio›</note> 
								<incipit>Si considerarem ingenium et <note>(segue parola espunta)</note> et scientie proprie facultatem </incipit>
							</msItem>
						<msItem>
							<incipit><note>(<locus from="155">155a</locus>)</note> Tractaturus ergo de libellis, et ordine iudiciario, et quia libelli dantur in iudiciis, et coram iudice vel arbitro</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="213">213a</locus>)</note> ff. Locati et conducti, l. Si fundus <note>(D. 19.2.33)</note> et l. Hec distinctio</explicit> 
							<note>(D. 19.2.35pr.) (= ed. p. 89b <hi rend="italic">ca. med.</hi>).</note>
						</msItem>
						<note>Ed.: <hi rend="italic">Solemnis atque aureus tractatus libellorum Domini Rofredi beneventani super utraque censura cum suis fructuosissimis questionibus sabbatinis</hi>, Avenione, Dominicus Anselmus, 1500 (= Augustae Taurinorum, ex Officina Erasmiana, 1968 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, VI], pp. 3-332).<lb/>
						Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 97 nr. 161.</bibl></note>
						</msItem>
					<msItem n="9a">
						<locus from="213">(213a)</locus>
						<title>‹Epistula Capituli Senonensis ad Honorium III papam› (<date>1222, 24 luglio</date>)</title><lb/>
						<incipit><note>‹Intitulatio›</note> Sanctissimo patri ac domino Honorio Dei gratia summo pontifici, Adam decanus totumque| capitulum Senonense devota pedum oscula beatorum. <note>‹Textus›</note> Noverit paternitas vestra quod venera|bili patre nostro felicis recordationis domino Petro Senonense archiepiscopo humanis| rebus exempto, die ad eligendum prefixa, in festo beate Marie Magdalene,| fratribus omnibus convocatis, qui vocandi erant, et presentibus in loco ad eligendum statu|to, invocata prout moris est Spiritus Sancti Gratia, diligentem habuimus de substituendo pas|tore tractatum. Sed cum non possemus aliquo modo convenire die illa, necessarie habuimus de| communi omnium assensu diem illum in crastinum prorogare. Qua die, cum neque per una|nimem consensum, neque per compromissionem possemus ecclesie nostre consulere, nec res|taret nisi scrutinium, electi fuerunt tres de collegio nostro fide digni,| qui auditis voluntatibus singulorum, et in scriptis fideliter redactis ea mox| prout iuris est in communi pubblicarunt. Quibus publicatis inventum fuit quod| duo erant partibus duobus nominati, que pares prorsus numero habebantur.| Et cum de meritis nominantium disputaretur, et de hoc inter partes colla|tio haberetur, tandem cum iam in ianuis gravis discordia videretur,| mediantibus bonis viris, sub spe pacis fuit in crastinum dies eadem| prorogata. Ipsa vero die omnibus in loco debito presentibus, illis etiam duobus qui in scrutinio| fuerant nominati hoc procurantibus, de communi oratorum assensu, super hoc sin|gulariter, et in communi requisitorum, consensimus in venerabilem patrem, Hugonem| episcopum <unclear>Brigonensem</unclear>  a Sanctitate vestra nobis in archiepiscopum postulandum. Sanctitatem| igitur vestram quanta possumus precum instancia, ex intimo cordis affectu, humiliter| et devote flexis genibus imploramus, quatinus postulationem nuncupati de persona, vi|ta, scientia et tam morum quam generis nobilitate preclara, a Sanctitate etiam nostra tam| sollempniter probata et promota, nutu Dei tam unanimiter factam, paci non| solum ecclesie sed et totius provincie Senonensis, consulentes, attendentes etiam utili|tatem quam per ipsum speramus ecclesiae Senonensi perventuram dignemini, mi|sericorditer approbare nobis ipsum in pastorem concedentes. In cuius rei testi|monium presentes litteras sigillo capituli nostri fecimus roborari.<lb/>
						<note>[Seguono i nomi dei componenti del Capitolo di <placeName>Sens</placeName>].</note><lb/>
						Actum anno gratie .m.cc.xx. secundo mense iulio die dominica post festum beate Marie Magdalene <note>[22 luglio]</note>.</incipit><lb/>
						<note>Testo aggiunto alla compagine originale. La scrittura è di mano francese e prossima alla data del testo (<date>sec. XIII, prima metà</date>). A seguito della morte del vescovo <persName>Pierre de Corbeil</persName> (<date>1200-3.6.1222</date>) il Capitolo chiese a <persName>papa Onorio III</persName> il trasferimento a <placeName>Sens</placeName> di <persName>Ugo arcivescovo Brigonensis</persName>. La richiesta non fu però accolta, in quanto il successore fu <persName>Gauthier de Cornut</persName> (<date>1222-20.04.1241</date>): cfr. <bibl>Pius Bonifacius <hi rend="small-caps">Gams</hi>, <hi rend="italic">Series episcoporum Ecclesiae Catholicae</hi>, Ratisbonae, typis et sumtibus Georgii Josephi Manz, 1873 (= Graz, Akademische Druck u. Verlagsanstalt, 1957), p. 629.</bibl></note>
					</msItem>
						<msItem>
							<locus from="213" to="214">(213b-214b)</locus>
							<note>bianche.</note>	
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="215" to="224">(215a-224a)</locus>
							<author key="pnd_100965040">H‹ugolinus de Presbyteris›</author>
							<title>Insolubilia</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="215">215a</locus>)</note> Pone tibi servum tuum a fure su‹b›reptum, et postmodum <note>(</note>postmodum <note>add. in interl.)</note> alienasti, puta vendidisti alicui</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="224">224a</locus>)</note> Item habet libertatem per legem non ex voluntate defuncti. <note>(Subscriptio)</note> H‹ugolinus›.</explicit>
							<note>[Segue in marg.: <hi rend="italic">Finis Insolub</hi>.].</note><lb/>
							<note>Ed.: <bibl>Valentino <hi rend="small-caps">Rivalta</hi>, <hi rend="italic">Le Quaestiones di Ugolino glossatore</hi>, Bologna, Zanichelli, 1891</bibl>. Rispetto all’ed. di Rivalta, nel ms. Sion, Archives du Chapitre, ms. 83, le <hi rend="italic">quaestiones</hi> si presentano nel seguente ordine: I (<locus from="215">215a</locus>), III (<locus from="215">215a-215b</locus>), IV (<locus from="215">215b</locus>), V (<locus from="215">215b</locus>), VI (<locus from="215">215b</locus>), VII (<locus from="215">215b</locus>), IX (<locus from="216">216a</locus>), X (<locus from="216">216a</locus>), II (<locus from="216">216a</locus>), VIII (<locus from="216">216a-216b</locus>), XI (<locus from="216">216b</locus>), XII (<locus from="216" to="217">216b-217a</locus>), XIII (<locus from="217">217a</locus>), XIV (<locus from="217">217a</locus>), XV (<locus from="217">217a</locus>), XVI (<locus from="217">217a-217b</locus>), XVII (<locus from="217">217b</locus>), XVIII (<locus from="217" to="218">217b-218a</locus>), XIX (<locus from="218">218a</locus>), XX (<locus from="218">218a-218b</locus>), XXI (<locus from="218" to="219">218b-219a</locus>), XXII (<locus from="219">219a</locus>), XXIII (<locus from="219">219a-219b</locus>), XXIV (<locus from="219">219b</locus>), XXV (<locus from="219">219b</locus>), XXVI (<locus from="219" to="220">219b-220a</locus>), XXVII (<locus from="220">220a</locus>), XXVIII (<locus from="220">220a-220b</locus>), XXIX (<locus from="220">220b</locus>), XXX (<locus from="220">220b</locus>), XXXI (<locus from="220">220b</locus>), XXXII (<locus from="220" to="221">220b-221a</locus>), XXXIII (<locus from="221">221a</locus>), XXXV (<locus from="221">221b</locus>), XXXVI (<locus from="221">221b</locus>), XXXVIII (<locus from="221" to="222">221b-222a</locus>), XXXIX (<locus from="222">222a</locus>), XL (<locus from="222">222a</locus>), XLI (<locus from="222">222a</locus>), XLII (<locus from="222">222a-222b</locus>), XLIII (<locus from="222">222b</locus>), XLIV (<locus from="222">222b</locus>), XLV (<locus from="222">222b</locus>), XLVI (<locus from="222">222b</locus>), XXXIV (<locus from="222" to="223">222b-223a</locus>), XLVII (<locus from="223">223a</locus>), XLVIII (<locus from="223">223a</locus>), XLIX (<locus from="223">223a-223b</locus>), XXXVII (<locus from="223">223b</locus>), L (<locus from="223" to="224">223b-224a</locus>), LI (<locus from="224">224a</locus>), LII (<locus from="224">224a</locus>). L’ed. si basa su un unico ms. di proprietà privata (di mons. <persName>Carlo Uberti di Ravenna</persName>, ivi, p. 14), che <bibl><hi rend="small-caps">Colli</hi>, <hi rend="italic">Insolubilia Hugolini</hi>, p. 16</bibl> ipotizza possa essere l’attuale ms. <ref type="altMs">Edimburgh, National Library of Scotland, 9740</ref>. Colli nello stesso studio ha edito le <hi rend="italic">qq</hi>. XVI, XVII, XX e XXI anche sulla base del ms. Sion, Archives du Chapitre, 83.<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Colli</hi>, <hi rend="italic">Insolubilia Hugolini</hi>, pp. 15, 17 nt. 29, 24 e nt. 49; <hi rend="small-caps">Soetermeer</hi>, Utrumque ius, p. 193 nt. 176 (e nella trad. tedesca, Frankfurt am Main, V. Klostermann, 2002, p. 245 nt. 176)</bibl>.</note>
						</msItem>
						<msItem n="11">
							<locus from="224" to="225">(224a-225a)</locus> 
							<author key="pnd_100947174">Roffredus ‹Beneventanus›</author>
							<title>Tractatus de bonorum possessione</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="224">224a</locus>)</note> Cum essem Aretii <note>(ms. <hi rend="italic">Aricii</hi>)</note> attentus in studio <note>(segue frase espunta)</note> et considerarem quod tractatus de bonorum possessione sit difficilis</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="225">225a</locus>)</note> Hec de bonorum possessionibus quid hodie optineat, diligenter et breviter, ad preces meorum sociorum tractavi ego <sic>Rofridus</sic> beneventanus iuris civilis professor.</explicit><lb/>
							<note>Lo stesso trattato è presente nel ms. <ref type="altMs">Bamberg, Staatsbibliothek Bamberg, Can. 91, ff. 101-102</ref>.</note>
						</msItem>
						<msItem n="12">
							<locus from="225" to="226">(225a-226a)</locus>
							<author key="pnd_102839190">Pontius ‹de Ilerda</author>
							<title>Summula de reprobatione instrumentorum›</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="225">225a</locus>)</note> Quoniam nonnulli in iudiciis, sepe suspectis aut alias vitiosis <note>(ms. <hi rend="italic">vitonsis</hi>)</note>, utuntur instrumentis</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="226">226a</locus>)</note> Ad l. Corneliam de falsis, Ubi l. <note>(C. 9.22.22pr.)</note>, et De obligationibus <supplied>rectius <hi rend="italic">abolitionibus</hi></supplied> l. Fallaciter <note>(C. 9.42.3.4)</note>, in fine. <note>(Subscriptio)</note> Pontius.</explicit><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 225-229.</bibl>
						</msItem>
						<msItem n="13">
							<locus from="226" to="228">(226a-228a)</locus>
							<author key="pnd_100947174">‹Roffredus Beneventanus›</author>
							<title>Tractatus de pugna</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="226">226a</locus>)</note> Cum tractatus sit de pugna utilis et generaliter <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="227">227b</locus>)</note> Est et alia defensio de iure longobardorum, scilicet per sacramentales <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="228">228a</locus>)</note> Quicumque ergo vult de pugna doctus esse et sacramentalium probatione</incipit>
							<explicit>idem est dicendum sicut et c., septem, vel tribus  sacramentalibus. Explicit.</explicit><lb/>
							<note>Ed.: Federico <hi rend="small-caps">Patetta</hi>, in <hi rend="italic">Scripta anecdota glossatorum</hi> [BIMAE, II], Bononiae, in aedibus Petri Virano olim fratrum Treves, 1892, pp. 75-83, sulla base dei mss. <ref type="altMs">Parma, Biblioteca Palatina, 1227</ref> (HH.1.25); <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4614; Paris, BnF, lat. 4616</ref>. Il ms. Sion, Archives du Chapitre, 83 reca una versione più lunga rispetto all’ed.; all’explicit dell’edizione, a p. <locus from="227">227b</locus>, seguono i due paragrafi  «Est et alia defensio de iure longobardorum, scilicet per sacramentales... » <locus from="227">[227b]</locus> e «Quicumque ergo vult de pugna doctus esse et sacramentalium probatione... » <locus from="228">[228a]</locus>.</note>
						</msItem>
						<msItem n="13a">
							<locus from="228" to="230">(228b-230a)</locus> 
							<title>‹Repetitio› ad C. 8.30.2</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="228">228b</locus>)</note> Intelligere C. De luitione pignoris <note>(C. 8.30.2)</note>. Lex ista in textu est brevissima, materia subtilis</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="230">230a</locus>)</note> infra
								De fideiussoribus, l. Pignoribus <note>(C. 8.40.25)</note> et hec de lectura huius rationis C. secundum Cynum.</explicit><lb/>
							<note>Testo aggiunto alla compagine originale nel <date>sec. XIV</date>. Mano francese. Sono citati <persName><hi rend="italic">Ia</hi>‹cobus› <hi rend="italic">de Ra</hi>‹vanis›</persName> (<date>1230/35-1296</date>) e <persName><hi rend="italic">Cynus</hi> ‹de Pistorio›</persName> (<date>1270-1336</date>).</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="230" to="234">(230b-234b)</locus> 
							<note>bianche.</note>
						</msItem>
						<msItem n="14">
							<locus from="235" to="250">(235a-250b)</locus> 
							<author>Pontius de Ilerda</author>
							<title>Summa arboris actionum </title><lb/>
							<rubric>Incipit proemium ad Summam arboris actionum.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="235">235a</locus>)</note> ‹Quonia›m ut ait Seneca, fragilis est hominum memoria</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="250">250b</locus>)</note> sub compendio totius corporis iuris civilis profunditas est redacta.</explicit><lb/>
							<colophon><note>Colophon:</note> Explicit Summa arboris actionum quam dominus Pontius Ylerdensis iuris colupna ac legum doctor compilavit et scripsit propriis manibus suis, rogatu et prece ac sui utilitate, et precipue instancia quorundam sociorum. Et hec fuit bis corepta ad <note>(ms. <quote>as</quote>)</note> summam suam, quam nemo <sic>aliis</sic> habet bene preter me, domino <sic>expto</sic> <unclear>de</unclear> qu‹o›dam alio cui ego met scr‹i›psi. Explicit <gap reason="sampling"></gap> iste <gap reason="sampling"></gap> liber <gap reason="sampling"></gap> explicit expliceat ludere scriptor ait.</colophon><lb/>
							<note>Ed.: Guido <hi rend="small-caps">Rossi</hi>, <hi rend="italic">La Summa arboris actionum di Ponzio da Ylerda. Edizione critica con studio introduttivo</hi>, Milano, Giuffrè, 1951, sulla base dei mss. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2077; Cambridge, Gonville and Caius College, 33/139; Paris, BnF, lat. 4609; Paris, BnF, lat. 4541; Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5469</ref>.<lb/>
							Bibl.: <bibl><hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 100 nr. 169; <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 180-182.</bibl></note>
						</msItem>
						<msItem n="15">
							<locus from="250" to="282">(250b-282b)</locus>
							<title>‹Lectura ad D. 41.2, D. 34.5.9-14, D. 41.3-D. 42.1.30 et D. 44.4.5.5-D. 45.1.137.6›</title>
							<note>(adespota, anepigrafa, acefala e mutila)</note>
							<msItem>
								<locus from="250">250b</locus>
								<incipit>§ Pro possessio pedum quasi positio <note>(D. 41.2.1pr.)</note>. Vocabuli est ablusio pedum quasi positio <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="260">260b</locus>, r. 4)</note> Adversus extraneos <note>(D. 41.2.53)</note>. Sume casum illius C. De rei vindicatione, Res alienas <note>(C. 3.32.28)</note> vel infra, Uti possidetis, Iusta <note>(D. 43.17.2)</note> ac. </incipit><lb/>
							<bibl>Ed. parz.: Maura <hi rend="small-caps">Piccialuti</hi>, <hi rend="italic">Lecturae del titolo D. 41.2 attribuite a Giovanni Bassiano</hi>, in <hi rend="italic">Annali di Storia del Diritto</hi>, 8 (1964), pp. 289-348: 301-348, sulla base dei mss. Napoli, Biblioteca Nazionale Vittorio Emanuele III, Branc. IV.D.4 e Paris, BnF, lat. 4601 (da D. 41.2.1, l. Possessio, a D. 41.2.11, l. Iuste possidet).</bibl></msItem>
							<msItem>
								<locus from="260">260b, r. 5</locus> 
								<incipit>Qui duos etc. habebit hereditatem <note>(D. 34.5.9 pr. De rebus dubiis)</note> Eius factus heres quod eius heredis heres <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="260">260b, r. 46)</locus></note> Cum ita et c. Si quid <gap reason="sampling"></gap> locutionem illam <gap reason="sampling"></gap> et <note>(il resto della pagina è bianco); (<locus from="261">261b</locus>, ultima r.)</note> si servus duplici possunt.</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="261">261b, ultima r.</locus> 
								<incipit>Bono publico <note>(D. 41.3, De usurpationibus et usucapionibus)</note>. Idest ad utilitatem omnium communem <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="267">267a, r. 30)</locus></note> Pro suo <note>(D. 41.10[11], Pro suo).</note> Idest proprio <gap reason="sampling"></gap> <note>(r. 70)</note> in litore reperio.</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="267">267a, r. 71</locus> 
								<incipit>De re iudicata <note>(D. 42.1.1).</note> Sed utrum sententia lata statim dicenda sit <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="269">269a, r. 7-11)</locus></note> Cum ex causa <note>(D. 42.1.30)</note> <gap reason="sampling"></gap> cum non habet verbum plurale.</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="269">269a, r. 12</locus>
								<incipit>De doli exceptione l. Pure § Si eum <note>(D. 44.4.5.5)</note>. Si eum etc. Supra legitimum. Non determinat quem modum, nam alius fuit <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="270">270a, r. 28)</locus></note> Obligationis <note>(D. 44.7, De obligationibus et actionibus)</note>. Ex contractu, ut quasi <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="272">272b, r. 49-51)</locus></note> Procurator <note>(D. 44.7.61)</note> <gap reason="sampling"></gap> nec se in vasculario obligavit.</incipit> 
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="272">272b, r. 52</locus> 
								<incipit>Stipulatio <note>(D. 45.1, De verborum obligationibus)</note>. Nisi utroque loquente. Quasi duo esse necessaria in stipulatione promiserit <gap reason="sampling"></gap> <note>(penultima r.)</note> Cum quis sub hac <note>(D. 45.1.137.6)</note> <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="282">282b, ultima r.)</locus></note> iure nam potest utique si inpleri si iure censetur impossibilis quia inpleri ne quid nisi sta///</incipit>
							</msItem>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Summula de testibus</hi>, p. 482 segnala nel ms. la presenza di parte di una <hi rend="italic">Lectura</hi> (o Commentario preaccursiano) al <hi rend="italic">Digestum Novum</hi>. <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio</hi>, p. 26 segnala alle pp. 261-282 del ms.: <persName>Nicolai Furiosi</persName> <hi rend="italic">Reportationes lecturarum Iohannis Bassiani in aliquos titulos Digesti novi</hi>.</bibl>		
						</msItem>
						<msItem n="16">
							<locus from="283" to="344">(283a-344b)</locus>
							<author key="pnd_119033372">Azo</author>
							<title>Brocarda &#x3c;cum additionibus Cacciavillani&#x3e;</title><lb/>
							<rubric>De initiis vel contra, eorumque effectu. Rubrica xii. Omnia principiis inquit inesse solent. De origine negocij probanda.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="283">283a</locus>)</note> C. Commodati, Cum eum qui <note>(C. 4.23.2)</note>; C. ad Macedonianum, l. iii <note>(C. 4.28.3)</note>; C. De pignor. actione, Nec creditores <note>(C. 4.24.10pr.)</note>; in Decreto, De con., Contra morem <note>(D. 100 de cons. c. 8)</note></incipit>
							<explicit><note>(<locus from="344">344b</locus>)</note> Ea enim que notabiliter fiunt, nisi specialiter notentur, videntur quasi neglecta, ut ff. De iniuriis, Item apud, § Hoc edictum <note>(D. 47.10.15.26)</note>.</explicit><lb/>
							<colophon><note>‹Colophon›</note> Expliciunt Brocarda Domini Azonis.</colophon><lb/>
							<note>Ed.: <hi rend="italic">Brocardica aurea</hi>, Neapoli, apud Ioannem Boium, expensis Iacobi Facchetti, 1567 (= Augustae Taurinorum, ex officina Erasmiana, 1967 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, IV]).<lb/>
								<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 97 nr. 163; <hi rend="small-caps">Weimar</hi> in <hi rend="italic">Manuscripta juridica</hi> (<ref type="crossRef" target="http://manuscripts.rg.mpg.de/item/21098/">http://manuscripts.rg.mpg.de/item/21098/</ref>) segnala l’identità di rubriche con il ms. <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4601</ref>; <hi rend="small-caps">Schwaibold</hi>, <hi rend="italic">Wer sucht, der findet</hi>, p. 206 nt. 26.</bibl></note>		
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="344">(344c)</locus> 
							<note>bianca.</note>
						</msItem>
						<msItem n="17">
							<locus from="345" to="346">(345a-346a)</locus>
							<author key="pnd_102517673">Albericus ‹de Porta› Ravennate</author>
							<title>Summa de testibus</title><lb/>
							<rubric>Incipit <sic>fabula</sic>  de testibus recipiendis vel non, et de eorum officio, ab Alberico Ravenate composita.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="345">345a</locus>)</note> Videamus <note>(in rosso)</note> qui dicantur testes publicum vel privatum</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="346">346a</locus>)</note> que sic incipit ‘Si quis ex litigatoribus ter testes produxerit’ in quaterno .i. distinctio.</explicit><lb/>
							<colophon><note>‹Colophon›</note> Explicit summa de testibus.</colophon><lb/>
							<note>Ed.: <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Summula de testibus</hi>, pp. 496-510, sulla base dei mss. Sion, Archives du Chapitre, 83 e <ref type="altMs">Fulda, Hessische Landesbibliothek, D. 12</ref>. La <hi rend="italic">distinctio</hi> ‘Si quis ex litigatoribus’ a cui si fa riferimento al termine del testo è edita da <bibl>Gustav <hi rend="small-caps">Hänel</hi>, <hi rend="italic">Dissensiones dominorum sive controversiae veterum iuris Romani interpretum qui glossatores vocantur</hi>, Lipsiae, sumtibus I.C. Hinrichsii, 1834, pp. 228-230.</bibl><lb/>
								Bibl.: <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 96 nr. 161; <hi rend="small-caps">Kuttner</hi>, <hi rend="italic">Analecta iuridica Vaticana</hi>, p. 427 nt. 3; <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 221-223.</note>
						</msItem>
						<msItem n="18">
							<locus from="346">(346a)</locus>
							<title>Argumenta decem</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="346">346a</locus>)</note> Pergula</incipit>
							<explicit>l. Neque.</explicit><lb/>
							<note>Dieci brevi testi: cfr. <bibl><hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Eine anonyme Kleinschrift</hi>, p. 377</bibl>.</note>	
						</msItem>
						<msItem n="19">
							<locus from="346">(346a-b)</locus> 
							<title>‹Tractatus de testibus›</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="346">346a</locus>)</note> In testibus recipiendis ordo talis servatur</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="346">346b</locus>)</note> in legibus non inveniuntur.</explicit><lb/>
							<note>Ed.: <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Eine anonyme Kleinschrift</hi>, pp. 398-401.<lb/>
							Bibl.: <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo</hi>, pp. 229-230.</note>
						</msItem>
						<msItem n="20">
							<locus from="346" to="377">(346b-377c)</locus>
							<author key="pnd_100958540">Pilius ‹de Medicina›</author>
							<title>Libellus disputatorius</title>
							<note>(Lib. I-III [parz.]: <quote>recensio I</quote>; Lib. III [parz.]: <quote>recensio II</quote>)</note><lb/>
							<rubric>Incipit libellus disputatorius. Incipit libellus disputatorius a Pilio confectus.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="346">346b</locus>)</note> Liber primus incipit. Quia cupide legum iuventuti cura disputationes et litigia causarum constat tractatum illum esse utilissimum <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="362">362c</locus>) (lib. II)</note> Exposuimus in superiori libro de presumptionibus que vertuntur circa dubia. Sed quia hec dubia maxime in iudiciis versantur, de iudiciis videamus</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="377">377c</locus>)</note> predictis modis punietur. Idem dico interdum et si is qui mentitur sciat quod argumentum esse mendacium, ut ff. De contrahenda emptione, Ea que <note>(D. 18.1.43). (Segue)</note> Finis.</explicit><lb/>
							<note>Testo lacunoso ed esemplato da più testi-modello. Da <locus from="346">p. 346b</locus> a <locus from="372">p. 372a (r. 28)</locus> è stata copiata la <hi rend="italic">recensio I</hi> dei libri I-III (lacunosi), attestata anche nel ms. <ref type="altMs">Edinburgh, University Library, 155</ref> (D.b.II.3) fino al fol. 46vc (r. 15). Come già affermato da Weimar in <hi rend="italic">Manuscripta juridica</hi> (<ref type="crossRef" target="http://manuscripts.rg.mpg.de/item/21104/">http://manuscripts.rg.mpg.de/item/21104/</ref>), da <locus from="372">p. 372</locus> è stata copiata la <quote>recensio II</quote>, ma una verifica condotta con il ms <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>, testimone della <quote>recensio II</quote>, ha consentito di trovare solo parziali corrispondenze.<lb/>
							Al principio della <locus from="353">p. 353c</locus> si registra una lacuna testuale: cfr. <bibl>J. <hi rend="small-caps">Meyer-Nelthropp</hi>, <hi rend="italic">Libellus Pylei Disputatorius Liber Primus</hi>. Dissertation Universität Hamburg, 1959, pp. 217-261</bibl>. All’inizio di <locus from="369">p. 369b (r. 7)</locus> si registra un’altra lacuna testuale: manca una porzione di testo che nel ms. <ref type="altMs">Edinburgh, University Library, 155 [D.b.II.3], fol. 44ra-45ra</ref>, occupa sette colonne, in corrispondenza della fine del libro II e l’inizio del libro III.<lb/>
								Edd. parz.: <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Die iustinianische Kodifikation</hi>, pp. 427-429 (<hi rend="italic">excerpta</hi> dal Proemio, lib. II); Jürgen <hi rend="small-caps">Meyer-Nelthropp</hi>, <hi rend="italic">Libellus Pylei Disputatorius Liber Primus</hi>. Dissertation Universität Hamburg, 1959 (lib. I, sulla base dei mss.<ref type="altMs"> Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref> e <ref type="altMs">Olomouc, Statni vedecka knihovna, C.O. 591)</ref>; Gerhard <hi rend="small-caps">Otte</hi>, <hi rend="italic">Dialektik und Jurisprudenz</hi>, Frankfurt am Main, V. Klostermann, 1971, pp. 229, 197 nt. 83, 199 e nt. 94, 216-218, 78, 31 nt. 74, 26 nt. 50, 210 nt. 143 (<hi rend="italic">excerpta</hi> dal Proemio, lib. I, lib. II e lib III); Giuliana <hi rend="small-caps">D’Amelio</hi>, <hi rend="italic">Indagini sulla transazione nella dottrina intermedia. Con un’appendice sulla scuola di Napoli</hi>, Milano, Giuffrè, 1972, p. 21 nt. 46 (<hi rend="italic">excerptum</hi> dal lib. II, sulla base del ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>); <hi rend="small-caps">Padoa Schioppa</hi>, <hi rend="italic">Le ‘Quaestiones super Codice’ di Pillio da Medicina</hi>, p. 248 nt. 28 (<hi rend="italic">excerptum</hi> dal lib. III, sulla base del ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>); <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le questioni civilistiche</hi>, p. 54 (<hi rend="italic">praefatio</hi> sulla base del ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>); <hi rend="small-caps">Chiodi</hi>, <hi rend="italic">L’interpretazione del testamento</hi>, pp. 737-749 (brani dal lib. I: <hi rend="italic">‹de ambiguitate›, ‹de factis intrinsecis›, ‹de verbis generalibus et indefinitis›, ‹de stricte dictis›, ‹de iuris fictionibus›</hi> e dal lib. III <hi rend="italic">‹de dubitatione circa testatoris voluntatem›, ‹de verborum ambiguitate›, ‹de pleniore voluntatis interpretatione›, ‹de institutione heredis ex parte maiore quam testator vult›</hi>, sulla base dei mss.<ref type="altMs"> BAV, Chigi E.VII 218</ref> e <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>); Antonia <hi rend="small-caps">Fiori</hi>, <hi rend="italic">Praesumptio violenta o iuris et de iure? Qualche annotazione sul contributo canonistico alla teoria delle presunzioni</hi>, in <hi rend="italic">Der Einfluss der Kanonistik auf die europäische Rechtskultur</hi>. 1. <hi rend="italic">Zivil- und Zivilprozessrecht</hi>, hrsg. von O. <hi rend="small-caps">Condorelli</hi>, F. <hi rend="small-caps">Roumy</hi>, M. <hi rend="small-caps">Schmoeckel</hi>, Köln-Weimar-Wien, Böhlau, 2009, pp. 75-106: 82 e nt. 37, 99 (<hi rend="italic">excerpta</hi> dal lib. I sulla base dei mss. <ref type="altMs">BAV, Chigi E.VII 218</ref> e <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>); Giovanni <hi rend="small-caps">Chiodi</hi>, <hi rend="italic">Tortura ‘in caput alterius’, confessione ‘contra alios’ e testimonianza del correo nel processo criminale medievale. Nascita e primi sviluppi dei criteri del diritto comune (secoli XII-XIV)</hi>, in <hi rend="italic">Interpretare il Digesto. Storia e metodi</hi>, a cura di D. <hi rend="small-caps">Mantovani</hi> e A. <hi rend="small-caps">Padoa Schioppa</hi>, Pavia, IUSS Press, 2014, pp. 673-728: 687, 689 (<hi rend="italic">excerpta</hi> dai lib. I e II sulla base del ms. <ref type="altMs">Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2157</ref>).</note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Kantorowicz</hi>, <hi rend="italic">Eine Gesamtausgabe des Pillius</hi>, p. 473; <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Die iustinianische Kodifikation</hi>, p. 426 nt. 357; <hi rend="small-caps">Lang</hi>, <hi rend="italic">Zur Entstehungsgeschichte</hi>, pp. 108-109, 113-115, 117, 127-133, 137; <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 97 nr. 162; <hi rend="small-caps">Lefèbvre</hi>, <hi rend="italic">Pillius</hi>, col. 1500; <hi rend="small-caps">Padoa Schioppa</hi>, <hi rend="italic">Le ‘Quaestiones super Codice’ di Pillio</hi>, p. 249 nt. 28; <hi rend="small-caps">Santini</hi>, <hi rend="italic">Università e società nel XII secolo</hi>, pp. 222, 264 nt. 95; <hi rend="small-caps">Chiodi</hi>, <hi rend="italic">L’interpretazione del testamento</hi>, p. 54 nt. 143; <hi rend="small-caps">Theisen</hi>, <hi rend="italic">Studien zur Emphyteuse</hi>, p. 332 nt. 171.</bibl>	
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="378">(378)</locus>
							<note>bianca.</note>
						</msItem>
						<msItem n="21">
							<locus from="379" to="397">(379a-397c)</locus> 
							<title>‹Notabilia Decreti›</title>
							<note>[C.15 q.7 c.3-5 – De cons. d.5 c.40]</note><lb/> 
							<incipit><note>(<locus from="379">379a</locus>)</note> Si quis. Felix. Si autem <note>(C.15 q.7 c.3-5)</note>. No(ta) episcopum non nisi per .xii. episcopos presbiterum</incipit>
							<explicit>Salvator <note>(De cons. d.5 c.40)</note>. No(ta) quod dicitur <gap reason="sampling"></gap> Filio vel Spiritu Sancto et equus.</explicit><lb/>
							<note><quote>Sit nomen Domini benedictum</quote>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="397" to="398">(397d-398)</locus>
							<note>bianche.</note>
						</msItem>
						<msItem n="22">
							<locus from="399" to="442">(399a-442d)</locus>
							<title>Notabilia ‘Ex omni corpore iuris’ ‹Notabilia Digestorum›</title><lb/>
							<rubric>Incipiunt notabilia ex omni corpore iuris.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="399">399a</locus>)</note> 
							‹L›ex est sanctissima civilis sapientia</incipit>
							<explicit><locus from="434">(434c)</locus> Cuius per errorem dati repetitio est, eiusdem consulto dati donatio est l. Cuius per errorem</explicit>
							<note>(D. 50.17.53).</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="434">(434d)</locus>
							<note>bianca.</note>
						</msItem>
						<msItem n="23">
							<locus from="435" to="442">(435a-442d)</locus> 
							<title>‹Notabilia Codicis›</title><lb/>
							<rubric>Incipit Codex Iustiniani. Liber primus. De emendatione Iustiniani Codicis.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="435">435a</locus>)</note> Quod repetita prelectio probavit, hoc satis validum esse, e. § supra scripti. De summa trinitate</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="442">442d</locus>)</note> Omnia que contra bonos mores vel pacto vel stipulatione deducuntur, nullius momenti sunt, et eodem, Ex eo <note>(C. 8.38.4). (Segue)</note> Ultima.</explicit><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 99 nr. 166 segnala solo la prima parte, fino a <note>(<locus from="434">p. 434d</locus></note>, facendola terminare tre righe prima a «dolo facit qui petit quod restitutus est».</bibl>			
						</msItem>
						<msItem n="24">
							<locus from="443" to="464">(443a-464a)</locus>
							<author key="pnd_10283900X">‹Otto <unclear>Papiensis</unclear></author>
							<title>Ordo iudiciorum› ‘Olim’</title><lb/>
							<note>(marg.)</note> <rubric>Sancti Spiritus adsit nobis Gratia. <note>(marg.)</note> De edendo.</rubric><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="443">443a</locus>)</note> Edebatur olim actio et per scripturam et sine scriptura</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="464">464a</locus>)</note> C. Quando provocare non est necesse, Cum non eo <note>(C. 7.64.6)</note>.</explicit><lb/>
							<note>Edd.: <hi rend="italic">Summa Othonis Senonensis de interdictis, iuditiisque possessoriis, et eorum libellis</hi>, Moguntiae, excudebat Ivo Schoeffer, 1536 (= Augustae Taurinorum, ex officina Erasmiana, 1967 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, IV]) (è l’edizione più fedele all’originale, cfr. Emil <hi rend="small-caps">Seckel</hi>, <hi rend="italic">Über neuere Editionen juristischer Schriften aus dem Mittelalter</hi>, in <hi rend="italic">Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Romanistische Abteilung</hi>, 21 (1900), pp. 212-338: 306-324). Giovanni <hi rend="small-caps">Tamassia</hi> – Giovanni Battista <hi rend="small-caps">Palmieri</hi>, in <hi rend="italic">Scripta anecdota glossatorum</hi> [BIMAE, II], Bononiae, in aedibus Petri Virano olim fratrum Treves, 1892, pp. 229a-248a, §§ 218-686, sulla base del ms. <ref type="altMs">Padova, Biblioteca Universitaria, 1475</ref>, come parte del <hi rend="italic">Libellus de ordine judiciorum</hi> di <persName>Giovanni Bassiano</persName>.<lb/>
							<hi rend="italic">Ordo</hi> particolarmente diffuso (<bibl><hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 73-78</bibl>), più volte rielaborato ed anepigrafo nella maggior parte dei testimoni. Nel ms. <ref type="altMs">Krakau, AKM, 89, ff. 203a-264a</ref> reca la <hi rend="italic">subscriptio ‘Summa domini Ottonis Papiensis de ordine iudiciorum’</hi>: vd. <bibl>A. <hi rend="small-caps">Vetulani</hi>, <hi rend="italic">Un manuscrit bolonais du chapitre cathédral de Cracovie</hi>, in <hi rend="italic">Eos</hi>, XLVIII/2 (1957), pp. 389-409</bibl>, anche in <hi rend="italic">Institutions de l’Eglise et canonistes au Moyen Age. De Strasbourg à Cracovie</hi>, Aldershot, Variorum, VII: 393-395, 404-407. L’attribuzione a Ottone da Pavia è esplicita anche nel ms. <ref type="altMs">†Königsberg, Stadtbibliothek, 21</ref>. Concordano con essa <bibl><hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 76-78; <hi rend="small-caps">Ead.</hi>, <hi rend="italic">Ordines iudiciarii and Libelli de ordine iudiciorum (From the Middle of the Twelfth to the End of the Fifteenth Century</hi>), Turnhout, Brepols, 1994, pp. 43 e 61; Ennio <hi rend="small-caps">Cortese</hi>, <hi rend="italic">Il diritto nella storia medievale</hi>, II, <hi rend="italic">Il Basso Medioevo</hi>, p. 130 nt. 73; Luca <hi rend="small-caps">Loschiavo</hi>, <hi rend="italic">Ottone da Pavia</hi>, in <hi rend="italic">Dizionario biografico dei giuristi italiani</hi>, diretto da I. <hi rend="small-caps">Birocchi</hi>, E. <hi rend="small-caps">Cortesi</hi>, A. <hi rend="small-caps">Mattone</hi>, M. N. <hi rend="small-caps">Miletti</hi>, II, Bologna, Il mulino, 2013, p. 1475. L’attribuzione a Ottone da Pavia è messa in discussione, ma non esclusa, a favore di un ignoto autore di origine anglo-normanna, da Stephan <hi rend="small-caps">Kuttner</hi> – Eleanor <hi rend="small-caps">Rathbone</hi>, <hi rend="italic">Anglo-Norman Canonists of the Twelfth Century. An Introductory Study</hi>, in <hi rend="italic">Traditio</hi>, 7 [1949-1951], pp. 279-358, anche in Stephan <hi rend="small-caps">Kuttner</hi>, <hi rend="italic">Gratian and the Schools of Law 1140-1234</hi>, London, 1983, VIII: 290-291 e nt. 5. Nega invece che l’autore sia Ottone da Pavia <hi rend="small-caps">Gouron</hi>, <hi rend="italic">Qui a écrit l’ordo “Olim edebatur”?</hi>, che propende per un canonista inglese o scozzese (<persName>Rodoicus Modicipassus?</persName>). Vd. anche Peter <hi rend="small-caps">Landau</hi>, <hi rend="italic">Rodoicus Modicipassus – Verfasser der Summa Lipsiensis?</hi>, in <hi rend="italic">Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Kanonistische Abteilung</hi>, 92 (2006), pp. 340-354: 350. Infine, è da escludere la paternità di Giovanni Bassiano riconosciuta da <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue</hi>, p. 76 nr. 122</bibl>, frutto del fraintendimento di considerare questo e i due testi seguenti nel ms. come un unico <quote>Fragment d’un ouvrage de procédure avec sigle Job</quote>.</note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Nörr</hi>, <hi rend="italic">Zur Stellung des Richters</hi>, p. 16 nt. 4.</bibl>				
						</msItem>
						<msItem n="25">
							<locus from="464">(464a-b)</locus> 
							<title>D. 49.4.2pr.-1, 3; D. 49.1.1.1-4</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="464">464a</locus>)</note> Si procuratorio nomine</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="464">464b</locus>)</note> quem et a qua sententia.</explicit>
						</msItem>
						<msItem n="26">
							<locus from="464">(464b)</locus> 
							<title>‹Catalogus praescriptionum›</title>
							<note>[fragm.]</note><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="464">464b</locus>)</note> Prescriptiones iure sparsim. Ponens. Ponens cupientes scire laborem collectus omnifariam et dilucide hic potest colligi. Est ergo trium dierum prescriptio ut in advocato</incipit>
							<explicit>Est et xiii. annorum ut mulier veniam etatis impetret, ut C. De his qui veniam etatis impetra., l. ultima <note>(C. 2.44.4)</note>.</explicit><lb/>
							<note>Edd. con il titolo <hi rend="italic">Catalogus praescriptionum</hi> nel <hi rend="italic">Compendium sive Summa Rogerii de Praescriptionibus</hi> raccolto da <persName>Nicolaus Rhodius</persName> insieme con il <hi rend="italic">De varietate actionum libri sex</hi> di Piacentino, Moguntiae, ex aedibus Ioannis Scheffer, 1530, pp. 178-181; con il titolo <hi rend="italic">Catalogus Prescriptionum D. Rogerii</hi>, in <hi rend="italic">Octavum volumen tractatuum e variis iuris interpretibus collectorum</hi>, Lugduni, per Georgium Regnault, 1549 (= Augustae Taurinorum, ex officina Erasmiana, 1970 [Corpus Glossatorum Juris Civilis, V]), fol. 92vb, e in <hi rend="italic">Tractatus illustrium in utraque tum pontificii, tum Caesarei iuris facultate iurisconsultorum, De varijs iuribus et acquisitionibus</hi>, Tomus XVII, Venetiis, [Franciscus Zilettus,] 1584, fol. 50ra-50rb.<lb/>
							Rispetto all’ed. Moguntiae 1530 l’elenco nel ms. è ridotto e presenta varianti sia lessicali che di contenuto. L’ordine è il seguente: 1, 3, 2, 5, 6, 9, 7, 13, 15, 18, 20, 23, 24, 26, 28, 31, 33, 32.</note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 169-170.</bibl>			
						</msItem>
						<msItem n="27">
							<locus from="464" to="465">(464b-465b)</locus>
							<author key="pnd_100948405">Jo‹hannes› B‹assianus›</author>
							<title>Ordo iudiciorum ‘Quicumque vult’</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="464">464b</locus>)</note> Quicumque vult actionem proponere primam intentionem suam et intentionis causam</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="465">465b</locus>)</note> Item § Nunc videamus <note>(D. 5.3.18.2)</note> et legem non tantum. <note>(Subscriptio)</note> Job. Job. Job.</explicit><lb/>
							<note>Edd.: Ludwig <hi rend="small-caps">Wahrmund</hi>, <hi rend="italic">Die Summa “Quicumque vult” des Johannes Bassianius</hi> [Quellen zur Geschichte des Römisch-kanonischen Processes im Mittelalter, IV. Band, Heft II.], Innsbruck, Universitäts-Verlag Wagner, 1925, sulla base dei mss. <ref type="altMs">Padova, Biblioteca Universitaria, 1475; Paris, BnF, lat. 4609 e Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2221</ref>. Già edito da Friedrich Carl <hi rend="small-caps">von Savigny</hi>, <hi rend="italic">Geschichte des Römischen Rechts im Mittelalter. IV. Das zwölfte Jahrhundert</hi>, Heidelberg, I.C.B. Mohr, 1826, pp. 451-456 sulla base dei mss. <ref type="altMs">Paris, BnF, lat. 4609 e Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2221</ref> (ma l’<hi rend="italic">explicit</hi> è diverso, aggiunge una frase: «sed hoc prolixiorem tractatum exigit, et ideo dico valere, et iterum dico valere, et in domino semper gaudere. Jo.b.»); <bibl>Giovanni <hi rend="small-caps">Tamassia</hi> – Giovanni Battista <hi rend="small-caps">Palmieri</hi>, in <hi rend="italic">Scripta anecdota glossatorum</hi> [BIMAE, II], Bononiae, in aedibus Petri Virano olim fratrum Treves, 1892, pp. 223a-225a, §§ 115-136</bibl>, sulla base del ms. <ref type="altMs">Padova, Biblioteca Universitaria, 1475</ref>, senza soluzione di continuità con <quote>Quoniam omnium legislatorum</quote> e <quote>Olim</quote> (cfr. Linda <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordines iudiciarii and Libelli de ordine iudiciorum (from the Middle of the Twelfth to the End of the Fifteenth Century)</hi>, Turnhout, Brepols, 1994, pp. 76-77). </note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum</hi>, pp. 96-100.</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="466">(466)</locus>
							<note>bianca.</note>
						</msItem>
						<msItem n="28">
							<locus from="467" to="477">(467a-477a)</locus> 
							<author key="pnd_1147241503">R‹odoicus <unclear>Modicipassus</unclear></author>
							<title>Quaestiones iuris canonici XXIX›</title><lb/>
							<msItem>
								<note>(<locus from="467">467a</locus>)
								(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note>
								<incipit rend="dots-after"> ‹Q›uidam homo habens duo capita, .iiii. brachia, unum ventrem, unum dorsum, et omnia membra que inferius sunt</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<note>(<locus from="467">467a</locus>)</note>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> II)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quedam mulier contraxit cum consanguineo suo</incipit>
							</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="467">467b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> III)</note>
							<incipit rend="dots-after">Abbas sancti Stephani datus est generalis inquisitor </incipit>
						</msItem> 
						<msItem>
							<note>(<locus from="467">467b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IV)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam clericus qui cum ditissimum haberet patrimonium</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="468">468a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> V)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quoddam castrum dedit quidam comes cuidam monasterio</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="468">468a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VI)</note>
							<incipit rend="dots-after">Vacante monasterio uni collata est potestas ut abbatem eligat</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="468">468b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Cum fur a clerico detrahetur pro rebus suis recuperandis</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="469">469a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VIII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam uxoratus intravit monasterium</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="469">469a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IX)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam convictus super ecclesia sua iuravit stare mandato episcopi</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="469">469b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> X)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam clericus cum adamaret quendam monialem</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="469">469b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XI)</note>
							<incipit rend="dots-after">Cum filius cuiusdam comitis</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="470">470a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Tres scolares erant quorum unus habebat</incipit>
						</msItem> 
						<msItem>
							<note>(<locus from="470">470b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Sacerdos inposuit alicui pro aliquo mortali peccato</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="470">470b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIV)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam abbas impetravit privilegium super quibusdam capellis</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="471">471a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XV)</note>
							<incipit rend="dots-after">A sententia delegatorum iudicum appellatum fuit</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="471">471b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVI)</note>
							<incipit rend="dots-after">Cum canonici pictavenses fere omnes <note>(ms. <hi rend="italic">onems</hi>)</note> aspirarent ad electionem</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="471">471b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam infirmitate constitutus, fecit testamentum</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="472">472a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVIII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Cum quidam ab inimicis suis ad mortem persequeretu</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="472">472b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIX)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quedam plebs certis limitibus erat limitata</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="473">473a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XX)</note>
							<incipit rend="dots-after">Episcopus quendam canonicum instituit in quadam ecclesia parochiali</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="473">473a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXI)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam Catius cum vellet servire cuidam intrans hospicium</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="473">473b</locus></note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam episcopus accedens ad suum canonum dixit ei</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="474">474a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quedam mulier ingerata contraxit cum quodam servo ignorans eum esse servum</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note><locus from="474">474a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIV)</note>
							<incipit rend="dots-after">Due mulieres pepererunt in una nocte in una domo</incipit>
						</msItem> 
						<msItem>
							<note>(<locus from="474">474b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXV)</note>
							<incipit rend="dots-after">Monachus quidam quendam fratrem habebat laicum</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="475">475a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVI)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quedam peccatrix accessit ad episcopum, de peccatis suis penitens</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="475">475b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Quidam dum vexaretur ab episcopo</incipit>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>(<locus from="476">476a</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVIII)</note>
							<incipit rend="dots-after">Sponsa de presenti dum carnalem copulam volebat</incipit>
						</msItem> 
						<msItem>
							<note>(<locus from="476">476b</locus>)</note>
							<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIX)</note>
							<incipit>Tuscius possedit rem alienam iusto titulo et bona fide</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="477">477a</locus>)</note> C. De temporibus in integrum restitutionis, Supervacuam <note>(C. 2.52.7pr.)</note>. 
								<note>(Subscriptio)</note> <persName>R‹odoicus Modicipassus</persName>?›.</explicit>
						</msItem>
							<note>Con ampie integrazioni marginali e interlineari. Le <hi rend="italic">qq.</hi> X e XXIX recano la sigla R. Le <quote>qq.</quote> ‘Cum fur’ (<quote>q.</quote> VII) e ‘Vacante monasterio’ (<hi rend="italic">q.</hi> VI) sono segnalate in altri mss. da <bibl>Gérard <hi rend="small-caps">Fransen</hi>, <hi rend="italic">Les ‘quaestiones’ des canonistes (III)</hi>, in <hi rend="italic">Traditio</hi>, 19 (1963), pp. 516-531: 527 nr. 57 e 59</bibl>.</note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Stickler</hi>, <hi rend="italic">Iter Helveticum</hi>, pp. 470-472 nr. 18 su questa raccolta e sulle successive.</bibl>
							</msItem>
						<msItem n="29">
							<locus from="477" to="502">(477a-502b)</locus> 
							<note><persName role="author" key="pnd_100961770">T‹ancredus Bononiensis?›</persName> et <persName role="author" key="pnd_1147241503">R‹odoicus Modicipassus</persName>:</note>
							<title>Quaestiones iuris canonici LV›</title>
							<msItem>
								<locus from="477">477a</locus>
								<note>(Prohemium)</note>
								<incipit>Deus in adiutorium meum intende <note>(Psal. LXX)</note> Licet instans repentina celeritas amicorum <gap reason="sampling"></gap> principium vector duxi semita terminus idem.</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="477">477a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam audiens quod hostes sui venirent, fugit et duxit uxori sue</incipit>
							</msItem>  
							<msItem>
								<locus from="478">478a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> II)</note>
								<incipit rend="dots-after">Titius et Seius pro causa quam iam inter se habebant</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="478">478a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> III)</note>
								<incipit rend="dots-after">Servus quidam ad extraneam transsivit provinciam</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="478">478b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Lata est sententia divortii ad thorum</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="479">479a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> V)</note>
								<incipit rend="dots-after">Magister quidam fecit collectam et acceptis pignoribus</incipit>
							</msItem>  
							<msItem>
								<locus from="479">479b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Medicus quoddam cum febricitente convenit</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="480">480a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Clericus cuiusdam simoniaci</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="480">480b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Patronus promisit cuidam capitulo quod</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="481">481a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam condidit testamentum. Postea ingreditur religionem</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="481">481b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> X)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam in minoribus ordinibus constitutus fuit in prebenda</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="482">482a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum capitulum convenisset ad canonicos eligendos</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="483">483a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam cum ingrederetur monasterium</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="483">483b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Gultardus et Marosa chohabitaverunt insimul aliquot annis</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="484">484a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Ecce casus: duo litigabant inter se super unam ecclesiam</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="484">484a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Sacerdotes quibus de peccatis nostris</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="484">484b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Sacerdos quidam contra alium quod ad sacramenta</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="485">485a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum ambarum precium ad usus se contendencium procuratoribus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="485">485b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Scolares habitabant in quadam domo</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="485">485b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Prima ecclesia que vacaret in episcopatu Bo‹nonie›</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="486">486a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q. </hi>XX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum Petrus infamatus esset, episcopus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="486">486b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Vir quidam ingressus est monasterium sine licencia uxoris</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="487">487a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam novit se iturum ad Sanctum Iacobum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="487">487b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Vacante ecclesie pastore uni concessa potestas a capitulo</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="488">488a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum ecclesia Padua vacaret pastore</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="489">489a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Sentencia lata contra aliquem et ipso pro contumacia excommunicato</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="489">489a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam clericus impetravit a summo po‹ntifice›</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="490">490a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Dominus papa ordinavit clericum bononiensem episcopi in subdiaconum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="491">491a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Impetravit quidam litteras ad iudices delegatos</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="491">491b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Causa commissa est tribus iudicibus delegatis</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="492">492a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Aliquis habuit uxorem. Fornicata est. Queritur an maritus</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="492">492b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam impetravit R. ad suum consanguineum. Iudex</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="492">492b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Presentatum a patruo, repellit episcopus tamquam indignum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="493">493a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Canonici elegerunt quendam sub condicione: si placet Ticio</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="493">493a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Persecutor ecclesie excommunicatus fuit. Postea commisit homicidium</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="493">493b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam volens intrare monasterium dicebat se velle</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="493">493b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Citatio facta est minus caute a iudice delegato. Queritur an sit perpetua</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="494">494a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXVII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam monachi vel regulares iniecerant <note>(ms. <hi rend="italic">iniecerat</hi>)</note> manus violentas in fratres suos</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="494">494b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXVIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Bononie episcopus excommunicavit subditum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="494">494b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXXIX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Prelatus excommunicavit subditum. Alius subditus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="495">495a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XL)</note>
								<incipit rend="dots-after">Retenta eadem posse. Queritur an valeat</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="495">495a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam appellavit sic: appello ad arciepiscopum et ad papam</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="495">495b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Monasterium canonicorum regularium dissolutum erat</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="496">496a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Queritur ecclesia illam</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="496">496a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Tres delegati sub hac forma: si omnes non poteritis interesse duo procedant</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="496">496b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Martinus duxit Bertam in uxorem</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="497">497a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Queritur utrum constitucio nova intelligatur de consilio an de precepto</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="497">497b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLVII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam sacerdos habebat decimas</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="498">498a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLVIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Dominus papa scripsit pro quodam clerico</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="498">498a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XLIX)</note>
								<incipit rend="dots-after">De consuetudine optima in quadam ecclesia canonicos absentes</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="498">498b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> L)</note>
								<incipit rend="dots-after">In decimanacio cuiusdam vel apertis</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="499">499b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> LI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Pro maleficio quidam tractus ad mortis suplicium impetravit a principe</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="500a">500a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> LII)</note>
								<incipit rend="dots-after">In causa spirituali convenit sacerdos laicum coram episcopo</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="500b">500b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> LIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum unum monasterium alium monasterium</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="501a">501a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> LIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quoddam monasterium exemit dominus papa cum omnibus capellis suis</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="502">502a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> LV)</note>
								<incipit>Ponamus quod ego vocabam te coram iudicibus delegatis</incipit>
								<explicit><note>(<locus from="502">502b</locus>)</note> ut C. De sententiis ex periculo recitandis in Aut. Breves (Auth. Nisi breves <note>post</note> C. 7.44.3).</explicit><lb/>
							</msItem>
							<note>La <hi rend="italic">q.</hi> II reca la sigla t., la <hi rend="italic">q.</hi> XLVI reca la sigla R. Corrisponde in larghissima parte alla raccolta di <hi rend="italic">quaestiones</hi> contenuta nel ms. <ref type="altMs">Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 1048</ref> a partire dal fol. 89ra, il cui nucleo è riconducibile al canonista bolognese <persName>Tancredi</persName> (sigla t.). Il richiamo a <placeName>Bologna</placeName> è presente in numerose <hi rend="italic">quaestiones</hi>.</note>
						
						</msItem>
							
						<msItem n="30">
							<locus from="503" to="512">(503a-512a)</locus>
							<title>‹Quaestiones iuris canonici XIV›</title><lb/>
							<rubric>Qui clerici vel voventes matrimonium contrahere possunt <note>(add. marg. sup.)</note></rubric><lb/>
							<msItem>
								<locus from="503">503a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum quidam simplex simularet se episcopum, cum non esset, ordinavit quendam clericum</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="503">503b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> II)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam burgenses consueverant annis</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="504">504b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> III)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum scolaris quidam esset bone vite et laudabilis</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="505">505b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Dum quidam Cathius ad talos coram quadam ecclesia luderet</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="506">506b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> V)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam iuris ordine servato fecit testamentum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="507">507a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam cum crederet verberare clericum verberavit laicum et usque ad mortem</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="507">507b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Parochiani cuiusdam ecclesie ad mandatum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="508">508b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Prior Sancti Nicholai volens ire Romam commisit vices suas</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="509">509a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam lugdunensis impetravit inquisitionem</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="509">509b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> X)</note>
								<incipit rend="dots-after">Legatus pape delegavit causam duobus iudicibus ad petitionem actoris</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="510">510a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Archidiaconi et plebani audiverunt</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="510">510b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Capitulum Bononie habet privilegium quod mortuo aliquo canonico redditus illius</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="511a">511a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam canonici regularis volens transire ad ordinem cistercensem</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="511b">511b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIV)</note>
								<incipit>Quidam cum non posset habere accessum ad quandam coniugatam desponsavit eam per verba de futuro</incipit>
								<explicit><note>(<locus from="512">512a</locus>)</note> Extra ii. De spo‹nsalibus›, Commissum <note>(2Comp. 4.1.4 = X. 4.1.16; JL 8970)</note>.</explicit><lb/>
							</msItem>
							<note>Ed. parz.: <hi rend="small-caps">Coppens</hi>, <hi rend="italic">The Teaching of Law</hi>, pp. 170-173 (<hi rend="italic">q</hi>. XI ‘Archidiaconi et plebani audiverunt’).</note><lb/>
							<bibl>Bibl.: <hi rend="small-caps">Bertram</hi>, <hi rend="italic">Kanonisten und ihre Texte</hi>, p. 476.</bibl>
							 
						</msItem>
						
						<msItem n="31">
							<locus from="512" to="513">(512a-513a)</locus> 
							<title>Arenga pro inchoatione lectionum</title><lb/>
							<incipit><note>(<locus from="512">512a</locus>)</note> Quoniam in omnibus rebus adiudicatur per factum quod ex omnibus suis partibus</incipit>
							<explicit><note>(<locus from="513">513a</locus>)</note> quod ipse preparare dignetur et cetera. Amen.</explicit>	
						</msItem>
						<msItem n="32">
							<locus from="513" to="514">(513a-514b)</locus> 
							<title>‹Quaestiones iuris canonici III›</title><lb/>
							<rubric>De symonia</rubric>
							<note>(add. in marg. al. man.)</note><lb/>
							<msItem>
								<locus from="513">513a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam existit mediator symonie. Eligi in episcopum illi in quorum symonia mediator</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="513">513b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> II)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam impetravit a papa, ut daretur sibi in quadam ecclesia prebenda</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="514">514a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> III)</note>
								<incipit>Quibusdam canonicis secularibus de quadam seculari ecclesia propter delictum</incipit>
								<explicit><note>(<locus from="514">514b</locus>)</note> Credo quod non teneatur episcopus sive ab eo sive ab alio facto sit regularis.</explicit>
							</msItem>
							
						</msItem>
						<msItem n="33">
							<locus from="515" to="528">(515a-528b)</locus>
							<note><persName role="author" key="pnd_1147241503">R‹odoicus Modicipassus›</persName> et <persName role="author" key="pnd_100961770">T‹ancredus Bononiensis</persName>?</note>
							<title>Quaestiones iuris canonici XXVII›</title>
							<msItem>
								<locus from="515">515a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> I)</note>
								<incipit rend="dots-after">Episcopus removit quendam presbyterum ab ecclesia pro crimine et iuris ordine servato</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="515">515b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> II)</note>
								<incipit rend="dots-after">Consuetudo erat in quadam ecclesia, quod clerici</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="516">516a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> III)</note>
								<incipit rend="dots-after">Ecclesia Sancti Iohannis in Pedemontis sita et ecclesia Sancti Stephani in Monte</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="517">517a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam cum infirmaretur vocavit ad se medicum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="517">517b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> V)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum quidam clericus cum episcopo suo super quadam ecclesia</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="518">518a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Ticius impetebat Seium fratrem x. ad iudicatum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="519">519a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam clericus spoliatus fuit ecclesia sua ab alio clerico</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="519">519b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> VIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam abbas volens vacare contemplationi, renunciavit</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="520">520a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> IX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Ticius dixit Seio quod quidquid mandaret</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="520">520b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> X)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam canonicus propter culpam suam fuit depositus, et prebenda sua fuit aliis assignata</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="521">521a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Causa duobus iudicibus est delegata</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="521">521b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Causa erat commissa quibusdam iudicibus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="522">522a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Cum in quadam ecclesia episcopus mortuus est et decanus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="522">522b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Pendente causa mortuus est arciepiscopus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="523">523a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Canonici seculares cuiusdam ecclesie</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="523">523b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam rem alienam per spacium xl. annorum prescripserit</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="524">524a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Consuetudo erat in quadam ecclesia, quod episcopus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="524">524b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XVIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quedam mulier viro suo spoliata fuit sub iudicibus</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="524">524b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XIX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Duo canonici regulares super gravi crimine infamati</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="525">525a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XX)</note>
								<incipit rend="dots-after">Episcopus quendam presbiterum iniuste suspendit</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="525">525a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXI)</note>
								<incipit rend="dots-after">‹M›agister quidam discipulorum questionem impetit</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="525">525b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Inter duos reges guerra longo tempore fuerat</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="526">526a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIII)</note>
								<incipit rend="dots-after">Dominus papa commisit abbati Sancti Stephani iurisdictionem super omnes clericos</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="527">527a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXIV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Nobilis quidam vir cuidam monasterio quoddam castrum tali condicione donavit in testamento</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="527">527a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXV)</note>
								<incipit rend="dots-after">Quidam excommunicatus in excommunicatione decedens</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="527">527b</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVI)</note>
								<incipit rend="dots-after">Secundum consuetudinem alicuius provincie omnes decime parochialium ecclesiarum</incipit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="528">528a</locus>
								<note>(<hi rend="italic">q.</hi> XXVII)</note>
								<incipit>Suspensus fuit quidam clericus ab officio et beneficio</incipit>
								<explicit><note>(<locus from="528">528b</locus>)</note> Extra iii. De observa‹tione› usu. <supplied>rectius <hi rend="italic">ieiuniorum</hi></supplied>, Consilium <note>(3Comp. 3.35.2 = X. 3.46.2; Po. 2692)</note>.</explicit><lb/>
							</msItem>
							<note>La <hi rend="italic">q.</hi> III reca la sigla R., le <hi rend="italic">qq.</hi> XXIV-XXVI recano la sigla t.</note>
							
							
						</msItem>
					</msContents>
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="perg">
								<support>Pergamena.</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount">264 ff., numerati per pagina (528 pp.).</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="37.3 x 26 cm">mm. 373 x 260.</measure>
								</extent>
								<foliation>Moderna a matita sul margine superiore destro del <hi rend="italic">recto</hi> e sul margine superiore sinistro del <hi rend="italic">verso</hi>.</foliation>
								<collation>
									7 V <locus from="140" rend="italic">140</locus> + 1 IV-1 <locus from="154" rend="italic">154</locus> + 5 V <locus from="254" rend="italic">254</locus> + 2 VI <locus from="304" rend="italic">304</locus> + 1 IV <locus from="320" rend="italic">320</locus> + 1 VI <locus from="344" rend="italic">344</locus> + 3 V <locus from="404" rend="italic">404</locus> + 3 VI <locus from="476" rend="italic">476</locus> + 1 V <locus from="496" rend="italic">496</locus> + 1 II <locus from="502" rend="italic">502</locus> + 1 III <locus from="514" rend="italic">514</locus> + 1 ? <locus from="528" rend="italic">528</locus>. <catchwords>Richiami</catchwords> non sistematici inscritti entro cornice nel <hi rend="italic">verso</hi> dell’ultima carta. Colonne e pagine bianche in particolare in coincidenza della fine dei fascicoli: <locus from="80">80b</locus>, <locus from="89" to="93">89b-93b</locus>, <locus from="97" to="99">97b-99b</locus>, <locus from="138">138</locus>, <locus from="153" to="154">153b-154b</locus>, <locus from="213" to="214">213b-214b</locus>, <locus from="230" to="234">230b-234b</locus>, <locus from="344">344c</locus>, <locus from="378">378</locus>, <locus from="397" to="398">397d-398</locus>, <locus from="434">434d</locus>, <locus from="466">466</locus>.
								</collation>
								<condition>Pergamena con strappi (<locus from="10">p. 10</locus>), fori (<locus from="3">p. 3</locus>) e numerosi difetti di concia.</condition>
							</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="2 3">testo disposto su due colonne (<locus from="1" to="282">pp. 1-282</locus>; <locus from="443" to="528">443-528</locus>), su tre colonne (<locus from="283" to="377">pp. 283-377</locus>) e su quattro colonne (<locus from="379" to="442">pp. 379-442</locus>). Forellini per la rigatura visibili nel margine esterno, in alcuni casi la serie di forellini è doppia (<locus from="29">p. 29</locus>). Rigatura a secco e a colore.
									<measure type="written"></measure>
								</layout>
							</layoutDesc>
						</objectDesc>
						<handDesc>
							<handNote script="textualis">
								<hi rend="italic">Textualis currens</hi> di più mani. <hi rend="italic">Litterae elongatae</hi> compaiono sulla prima riga di talune pagine (<locus from="29">p. 29</locus>, <locus from="57">p. 57</locus>). Alcuni cambi di mano anche all’interno di singole opere, cfr. <locus from="80">p. 80</locus> nelle <hi rend="italic">Quaestiones</hi> di Pillio e <locus from="137">p. 137</locus> nelle <hi rend="italic">Quaestiones</hi> di Roffredo Beneventano. Il testo è stato sottoposto ad interventi correttori, talvolta particolarmente estesi (<locus from="53" to="55">pp. 53-55</locus>).
							</handNote>
						</handDesc>
						<decoDesc>
							<decoNote>
								non sistematica, limitata ad alcuni titoli rubricati. Letterine d’attesa nei margini. Spazi riservati per i titoli.</decoNote>
						</decoDesc>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="1200" notAfter="1399">
								<p><locus from="Vorderseite">medievale</locus> su assi lignee. Stato di conservazione mediocre.
								</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
						</physDesc>
					<history>
						<origin><p>Note di possesso<lb/>
							<quote>P(ign)us magistri Guillelmi de Manicteo per <sic>no</sic>  decretorum</quote> (p. <locus from="1">1</locus>, marg. inf., <date>sec. XIV</date>).<lb/>
							<quote>P‹ignus› Guilielmi de Magniaco pro lib. <unclear>ffo</unclear></quote> (p. <locus from="20">20</locus>, marg. inf., <date>sec. XIV</date>).<lb/>
							
						</p></origin>
						<provenance><p><quote>Sum incliti Capituli Sedunensis</quote> (p. <locus from="1">1</locus>, marg. sup., <date>sec. XVI</date>).</p></provenance>
						
					</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl type="created_for_e-codices">Descrizione di Giovanni Chiodi, <persName>Andrea Massironi</persName>, <persName>Giovanna Murano</persName> per e-codices, <date>2016</date></bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
							<listBibl>
								<head>Bibliografia</head>
								<bibl>Annalisa <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio da Medicina. Storia del testo e tradizione manoscritta con l’ausilio del computer</hi>, in <hi rend="italic">Ius commune</hi>, 9 (1981), pp. 7-137, pp. 10, 14, 26-27, 37, 47-50, 53, 57, 59, 100.</bibl>
								<bibl>Annalisa <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le questioni civilistiche del secolo XII. Da Bulgaro a Pillio da Medicina e Azzone,</hi> Frankfurt am Main, V. Klostermann, 1989, pp. 13 nt. 19, 23, 32, 36, 43 nt. 98, 44 nt. 112, 55 nt. 152, 56, 58.</bibl>
								<bibl>Annalisa <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Giovanni Bassiano. “Bononiensis ecclesie canonicus et iuris canonici magister dictus” giudice e “arbiter”</hi>, in <hi rend="italic">Ius commune</hi>, 21 (1994), pp. 45-77, p. 71 nt. 95.</bibl>
								<bibl>Martin <hi rend="small-caps">Bertram</hi>, <hi rend="italic">Kanonisten und ihre Texte (1234 bis Mitte 14. Jh.). 18 Aufsätze und 14 Exkurse</hi>, Leiden - Boston, Brill, 2013, p. 476.</bibl>
								<bibl><hi rend="italic">Bulletin of Medieval Canon Law</hi>, 3 (1973), p. 192 (Microfilm: New Acquisitions).</bibl>
								<bibl>Giovanni <hi rend="small-caps">Chiodi</hi>, <hi rend="italic">L’interpretazione del testamento nel pensiero dei glossatori</hi>, Milano, Giuffrè, 1997, p. 54 nt. 143.</bibl>
							<bibl>Vincenzo <hi rend="small-caps">Colli</hi>, <hi rend="italic">Insolubilia Hugolini. Tradizione manoscritta e analisi di casus antinomici</hi>, in <hi rend="italic">Ius commune</hi> 13 (1985), pp. 13-67, anche in Vincenzo <hi rend="small-caps">Colli</hi>, <hi rend="italic">Giuristi medievali e produzione libraria. Manoscritti – Autografi – Edizioni</hi>, Stockstadt am Main, Keip, 2005, pp. 53-108, pp. 15, p. 17 nt. 29, p. 24 e nt. 49.</bibl>
								<bibl>Chris <hi rend="small-caps">Coppens</hi>, <hi rend="italic">The Teaching of Law in the University of Paris in the First Quarter of the 13<hi rend="sup">th</hi> Century</hi>, in <hi rend="italic">Rivista internazionale di diritto comune</hi>, 10 (1999), pp. 139-173, pp. 167, 170 nt. 1.</bibl>
								<bibl>Ennio <hi rend="small-caps">Cortese</hi>, <hi rend="italic">Per la storia di una teoria dell’arcivescovo Mosé di Ravenna (m. 1154) sulla proprietà ecclesiastica</hi>, in <hi rend="italic">Proceedings of the Fifth International Congress of Medieval Canon Law</hi>, Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, 1980, pp. 117-155, anche in Id., <hi rend="italic">Scritti</hi>, I, a cura di Italo <hi rend="small-caps">Birocchi</hi> e Ugo <hi rend="small-caps">Petronio</hi>, Spoleto, Centro Italiano per gli Studi sull’Alto Medioevo, pp. 579-617, p. 581 e nt. 9.</bibl>
								<bibl>Ennio <hi rend="small-caps">Cortese</hi>, <hi rend="italic">Legisti, canonisti e feudisti: la formazione di un ceto medievale</hi>, in <hi rend="italic">Università e società nei secoli XII-XVI</hi>. Atti del nono Convegno Internazionale di studio tenuto a Pistoia nei giorni 20-25 settembre 1979, Pistoia, presso la sede del Centro, 1983, p. 237 nt. 160.</bibl>
								<bibl>Linda <hi rend="small-caps">Fowler-Magerl</hi>, <hi rend="italic">Ordo iudiciorum vel ordo iudiciarius</hi>, Frankfurt am Main, V. Klostermann, 1984, pp. 73-80, 96-100, 169-170, 180-182, 221-223, 225-229, 229-230.</bibl>
								<bibl>Erich <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Die iustinianische Kodifikation und die Glossatoren</hi>, in <hi rend="italic">Atti del Congresso Internazionale di Diritto Romano</hi> (Bologna 17-20 aprile 1933), I, Pavia, Tipografia editrice successori fratelli Fusi, 1934, pp. 345-430, p. 426 nt. 357.</bibl>
								<bibl>Erich <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Eine anonyme Kleinschrift de testibus aus der Zeit um 1200</hi>, in <hi rend="italic">Festschrift Paul Koschaker</hi>, Weimar, Verlag H. Böhlaus Nachf., 1939, pp. 376-401.</bibl>
								<bibl>Erich <hi rend="small-caps">Genzmer</hi>, <hi rend="italic">Summula de testibus ab Alberico de Porta Ravennate composita</hi>, in <hi rend="italic">Studi di storia e diritto in onore di Enrico Besta per il XL anno del suo insegnamento</hi>, 1, Milano, Giuffrè, 1939, pp. 479-510.</bibl>
								<bibl>André <hi rend="small-caps">Gouron</hi>, <hi rend="italic">A la convergence des deux droits: Jean Bassien, Bazianus et maître Jean</hi>, in <hi rend="italic">Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis</hi>, 59 (1991), pp. 319-332, anche in Id., <hi rend="italic">Droit et coutume en France aux XII<hi rend="sup">eme</hi> et XIII<hi rend="sup">eme</hi> siècles</hi>, Aldershot 1993, XVI, e in <hi rend="italic">Miscellanea Domenico Maffei dicata. Historia, ius, studium</hi>, curantibus Antonio <hi rend="small-caps">Garcia y Garcia</hi>, Peter <hi rend="small-caps">Weimar</hi>, 1, Goldbach, Keip, 1995, pp. 129-142, p. 322.</bibl>
								<bibl>André <hi rend="small-caps">Gouron</hi>, <hi rend="italic">Qui a écrit l’ordo “Olim edebatur”?</hi>, in <hi rend="italic">Initium. Revista catalana d'historia del dret</hi>, 8 (2003), pp. 65-84, anche in Id., <hi rend="italic">Pionniers du droit occidental au Moyen Âge</hi>, XIII, p. 70.</bibl>
								<bibl>Hermann <hi rend="small-caps">Kantorowicz</hi>, <hi rend="italic">Eine Gesamtausgabe des Pillius in Vorbereitung</hi>, in <hi rend="italic">Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Romanistische Abteilung</hi>, 50 (1930), pp. 470-475, p. 473.</bibl>
								<bibl>Stephan <hi rend="small-caps">Kuttner</hi>, <hi rend="italic">Analecta iuridica Vaticana (Vat. lat. 2343)</hi>, in <hi rend="italic">Collectanea Vaticana in honorem Anselmi M. Cardinalis Albareda</hi>, I, Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, 1962, pp. 415-462, p. 427 nt. 3.</bibl>
								<bibl>Albert <hi rend="small-caps">Lang</hi>, <hi rend="italic">Zur Entstehungsgeschichte der Brocardasammlungen</hi>, in <hi rend="italic">Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Kanonistische Abteilung</hi>, 62 (1942), pp. 106-141, pp. 108-109, 113-115, 117, 127-133, 137.</bibl>
								<bibl>Charles <hi rend="small-caps">Lefèbvre</hi>, <hi rend="italic">Pillius</hi>, in <hi rend="italic">Dictionnaire de droit canonique</hi>, 6, Paris 1957, coll. 1499-1502, col. 1500.</bibl>
								<bibl>Giovanna <hi rend="small-caps">Murano</hi>, <hi rend="italic">Opere diffuse per exemplar e pecia</hi>, Turnhout, Brepols, 2005, p. 294.</bibl>
								<bibl>Knut Wolfgang <hi rend="small-caps">Nörr</hi>, <hi rend="italic">Zur Stellung des Richters im gelehrten Prozeβ der Frühzeit: Iudex secundum allegata non secundum conscientiam iudicat</hi>, München, C.H. Beck’sche Verlags Buchhandlung, 1967, p. 16 nt. 4.</bibl>
								<bibl>Antonio <hi rend="small-caps">Padoa Schioppa</hi>, <hi rend="italic">Ricerche sull'appello nel diritto intermedio</hi>. 2. <hi rend="italic">I glossatori civilisti</hi>, Milano, Giuffrè, 1970, p. 217 nt. 54.</bibl>
								<bibl>Antonio <hi rend="small-caps">Padoa Schioppa</hi>, <hi rend="italic">Le ‘Quaestiones super Codice’ di Pillio da Medicina</hi>, in <hi rend="italic">Studia et Documenta Historiae et Iuris</hi>, 39 (1973), pp. 239-280, p. 249 nt. 28.</bibl>
								<bibl>Giovanni <hi rend="small-caps">Santini</hi>, <hi rend="italic">Università e società nel XII secolo: Pillio da Medicina e lo Studio di Modena. Tradizione e innovazione nella scuola dei Glossatori</hi>. Chartularium Studii Mutinensis (Regesta) - (SPECIMEN 1069-1200) e in collaborazione con F. <hi rend="small-caps">Valenti</hi>, Chartularium Pilii Medicinensis (1169-1207...), Modena, S.T.E.M. – Mucchi, 1979, pp. 222, 264 nt. 95.</bibl>
								<bibl>Matthias <hi rend="small-caps">Schwaibold</hi>, <hi rend="italic">Wer sucht, der findet</hi>, in <hi rend="italic">Rechtshistorisches Journal</hi>, 4 (1985), pp. 202-214, p. 206, nt. 26.</bibl>
								<bibl>Frank <hi rend="small-caps">Soetermeer</hi>, Utrumque ius in peciis. <hi rend="italic">Aspetti della produzione libraria a Bologna fra Due e Trecento</hi>, Milano, Giuffrè, 1997, p. 193 nt. 176.</bibl>
								<bibl>Frank <hi rend="small-caps">Soetermeer</hi>, Utrumque ius in peciis. <hi rend="italic">Die Produktion juristischer Bücher an italienischen und französischer Universitäten des 13. und 14. Jahrhunderts</hi>, Frankfurt am Main, V. Klostermann, 2002, p. 245 nt. 176.</bibl>
								<bibl>Alphons Maria <hi rend="small-caps">Stickler</hi>, <hi rend="italic">Iter Helveticum</hi>, in <hi rend="italic">Traditio</hi>, 14 (1958), pp. 462-484, pp. 463 nt. 5, 470-472 nr. 18.</bibl>
								<bibl>Frank <hi rend="small-caps">Theisen</hi>, <hi rend="italic">Studien zur Emphyteuse in ausgewählten italienischen Regionen des 12. Jahrhunderts: Verrechtlichung des Alltags?</hi>, Frankfurt am Main, V. Klostermann, 2003, pp. 332 nt. 171, 348 nt. 241.</bibl>
								
							</listBibl>
							<listBibl>
								<head>Descrizione del manoscritto</head>
								<bibl>Sven <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Les étudiants valaisans à Bologne et la réception du droit romain au XIIIe siècle dans le diocèse de Sion</hi>, in <hi rend="italic">Vallésia</hi>, 6 (1951), pp. 59-85, pp. 84-85 nr. 9.</bibl>
								<bibl>Peter <hi rend="small-caps">Weimar</hi> in Manuscripta Juridica <ref type="crossRef" target="http://manuscripts.rg.mpg.de/manuscript/6616/ ">http://manuscripts.rg.mpg.de/manuscript/6616/</ref>.</bibl>
								<bibl>Annalisa <hi rend="small-caps">Belloni</hi>, <hi rend="italic">Le collezioni delle</hi> “Questiones” <hi rend="italic">di Pillio da Medicina. Storia del testo e tradizione manoscritta con l’ausilio del computer</hi>, in <hi rend="italic">Ius commune</hi>, 9 (1981), pp. 7-137, pp. 26-27.</bibl>
								
							</listBibl>
							<listBibl>
								<head>Cataloghi</head>
								<bibl>Gero <hi rend="small-caps">Dolezalek</hi>, <hi rend="italic">Verzeichnis der Handschriften zum römischen Recht bis 1600</hi>, Frankfurt am Main, Max-Planck-Institut für europäische Rechtsgeschichte, 1972, II.</bibl>
								<bibl>Sven <hi rend="small-caps">Stelling-Michaud</hi>, <hi rend="italic">Catalogue des manuscrits juridiques (droit canon et droit romain) de la fin du XII<hi rend="sup">e</hi> au XIV<hi rend="sup">e</hi> siècle conservés en Suisse</hi>, Genève, Droz, 1954, p. 76 nr. 122, pp. 96-100 nr. 161-167 e 169.</bibl>
								
							</listBibl>
						</listBibl>
					</additional>
					
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
