<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_zhl-0044_Kamber"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/zhl/0044/Kamber">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title><persName role="author" key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</persName>; Biblia sacra</title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Marina Bernasconi</persName>
						<date when="2020-03-31">31.03.2020</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
						<availability status="restricted" n="cc-by-nc-nd">
					<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/">
						<p>Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International</p>
					</licence>
				</availability>
					</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<bibl>PDF vorhanden</bibl>
				<msDesc xml:id="zhl-0044_Kamber" xml:lang="deu">
					<msIdentifier>
						<settlement>Luzern</settlement>
						<repository>Zentral- und Hochschulbibliothek</repository>
						<idno>Msc. 44. fol.</idno>
					</msIdentifier>
					<head>
						<title><persName role="author" key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</persName>; Biblia sacra</title>
						<origPlace>Engelberg (?)</origPlace>
						<origDate notBefore="1460" notAfter="1460">1460</origDate>
						<origDate notBefore="1462" notAfter="1462">1462</origDate>
					</head>
					<msContents>
							<msItem>
								<locus from="V1">2ra</locus>
								<note>Inhaltsübersicht. <quote>Nachtrag. Ecclesiastes 1. Cantica 2. Canticorum 3. Cantica textus 4. Sapiencie 5. Ecclesiasticus 6. Ecclesiastes textus 7. Sapiencie textus 8. Glosa super Cantica canticorum 9</quote>.</note>
							</msItem>
						<msItem>
							<locus from="V1" to="V2">2rb–vb</locus>
							<note>leer.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="1r" to="30v">3ra–32vb</locus>
							<author key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</author>
							<title>Postilla litteralis.</title>
							<note>Ecl.</note>
							<incipit>Verba Ecclesiastes. Sicut dictum fuit in principio libri Proverbiorum in tribus libris Salomonis traduntur tria sapienciam extollencia magnifice</incipit>
							<explicit>sicut dicitur psalmus 57 Letabitur iustus cum viderit vindictam et ad gloriam dei. Cui est honor et gloria in secula seculorum. Amen.</explicit>
							<finalRubric>Explicit postilla fratris Nicolai de Lira sacre theologie <sic>doctorem</sic> super Ecclesiasten. Anno domini 1460 crastino commemoracione animarum <note>[3. Nov.]</note>, et commemoracio sanctarum animarum erat die dominica et ista die peregimus in deconatu Lucernensi</finalRubric><note>.</note><lb/>
							<note><abbr>RB</abbr> 5866 (Hs. erwähnt in Suppl.). Text entspricht dem Druck: Nürnberg, Koberger, 3. 12. 1487 (<bibl><hi rend="small-caps">Hain</hi> 3167; <abbr>GW</abbr> 4289; <hi rend="small-caps">Gosselin</hi> 35</bibl>), Bl. Gg7–Hh7.</note>
						</msItem>
							<msItem>
								<locus from="31r" to="39v">33r–41v</locus>
								<note>leer.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="40r" to="61v">42ra–63vb</locus>
								<author key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</author>
								<title>Postilla litteralis.</title>
								<note>Ct.</note>
								<incipit>Osculetur me osculo oris sui quia meliora sunt ubera tua vino flagrancia. Expedito primo Salomonis libro in quo traduntur documenta que faciunt ad illustracionem mentis</incipit>
								<explicit>quia ibi est suavissima refectio electorum. Ad quam nos perducat qui cum patre et spiritu sancto sine fine vivit et regnat. Amen. Pye deus.</explicit>
								<finalRubric>Explicit postilla magistri Nicolai de Lyra super Cantica. Anno domini 1460 feria 2a proxima post festum Ůdalrici <note>[7. Juli]</note></finalRubric><note>.</note><lb/>
								<bibl><abbr>RB</abbr> 5868 (Hs. erwähnt in Suppl.). Text entspricht dem Druck: Nürnberg, Koberger, 3. 12. 1487 (<hi rend="small-caps">Hain</hi> 3167; <abbr>GW</abbr> 4289; <hi rend="small-caps">Gosselin</hi> 35), Bl. Hh7–Ii4.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="62r" to="80r">64ra–82ra</locus>
								<title>Commentarius in Canticum canticorum.</title>
								<incipit>Vulnerasti cor meum soror mea sponsa mea Canticorum iiii capitulo. Originaliter et pro nostro <sic>theumate</sic> doctrinaliter. Quamvis praesens materia careat <sic>theumate</sic> proprio <gap reason="sampling"></gap> <note><locus from="62v">64vb</locus></note> Osculetur me <gap reason="sampling"></gap> Ad inteligenciam istius libri</incipit> 
								<explicit>quia dilectio tua est sincerissima quam non valeo in hoc loco equare.</explicit>
								<finalRubric>Explicit 1460 ipsa die Leonhardi <note>[6. Nov.]</note> in Wolfenschiessen</finalRubric><note>.</note><lb/>
								<bibl><abbr>RB</abbr> (Suppl.) 5868,1 (aus dieser Hs.), <abbr>RB</abbr> 8859.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="80r" to="84r">82rb–86ra</locus>
								<incipit>Canticum canticorum. Osculetur me osculo</incipit> 
								<explicit>super montes aromatum.</explicit> 
								<finalRubric>Explicit Canticorum ipsa die sancti Leonhardi confessoris [6. Nov.]. Anno 1460 in Wolfenschiessen etc.</finalRubric>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="84r" to="84v">86r–v</locus>
								<note>leer.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="85r" to="128r">87ra–130ra</locus>
								<author key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</author>
								<title>Postilla litteralis.</title>
								<note>Sap.</note>
								<incipit>Post libros hystoriales non canonicos magis tamen reputatos quod dico propter hystoriam fusam ne <sic>velis</sic> et secundum Esdre</incipit>
								<explicit>Ut patuit in mari rubro, in deserto et in ceteris locis ad laudem nominis tui quod est benedictum in secula seculorum. Amen.</explicit> 
								<finalRubric>Explicit postilla magistri Nicolai de Lira super librum Sapiencie etc. Anno domini m° cccc lx in vigilia sancti Jacobi maioris <note>[24. Juli 1460]</note></finalRubric><note>.</note><lb/>
								<bibl>RB 5870 (Hs. erwähnt in Suppl.). Text entspricht dem Druck: Nürnberg, Koberger, 3. 12. 1487 (<hi rend="small-caps">Hain</hi> 3167; <abbr>GW</abbr> 4289; <hi rend="small-caps">Gosselin</hi> 35), Bl. Ii5–Ll1.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="128r">130rb</locus>
								<title>Prologus in librum Sapientiae.</title>
								<incipit>Liber Sapiencie aput hebreos nusquam est. Unde et ipse stilus graecam magis eloquenciam redolet <gap reason="sampling"></gap> et passio eius evidenter exprimitur.</incipit><lb/>
								<note><abbr>RB</abbr> 468. Anschliessend <quote>Hunc Salomon scripsisse probatur</quote> <gap reason="sampling"></gap> <quote>Si enim vere est filius dei</quote> &#47;&#47;. Bricht ab. <abbr>RB</abbr> 469 (= CC 113, S. 13).</note>
							</msItem>
						<msItem>
							<locus from="128v" to="134v">130v–136v</locus>
							<note>leer.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="135r" to="255v">137ra–257va</locus>
							<author key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</author>
							<title>Postilla litteralis.</title>
							<note>Sir.</note>
							<incipit>Omnis sapiencia a domino deo est et cum illo fuit semper et est ante evum. Hic incipit liber Ecclesiasticus qui primo fuit hebraice scriptus</incipit>
							<explicit>qui attingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter. Cuius nomen est benedictum in secula seculorum. Amen.</explicit>
							<finalRubric>Explicit postilla super Ecclesiasticum edita a fratre Nicolao de Lira sacre <sic>thoelogie</sic> venerabili doctore. Anno cccc lx ipsa die sancte Verene virginis <note>[1. Sept. 1460]</note> et isto anno iubelus in loco heremitarum e littera dominicalis etc.</finalRubric><lb/> 
							<note>(Engelweihe in Einsiedeln, jeweils in den Jahren mit dem Sonntagsbuchstaben E). <abbr>RB</abbr> 5871 (Hs. erwähnt in Suppl.). Text entspricht dem Druck: Nürnberg, Koberger, 3. 12. 1487 (<hi rend="small-caps">Hain</hi> 3167; <abbr>GW</abbr> 4289; <hi rend="small-caps">Gosselin</hi> 35), Bl. Ll2–Pp8.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="255v">257vb</locus>
							<note>leer.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="256r" to="263v">258ra–265vb</locus>
							<title>Liber Ecclesiastes.</title> 
							<incipit>Vanitas vanitatum dixit Ecclesiastes</incipit>
							<explicit>sive bonum sive malum sit.</explicit> 
							<finalRubric>Explicit liber Ecclesiastes versus numero octingenti</finalRubric><note>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="263v" to="268r">265vb–270ra</locus>
							<title>Canticum canticorum.</title> 
							<rubric>Capitulum primum</rubric><note>.</note>
							<incipit><note><locus from="264r">266ra</locus></note> Osculetur me osculo</incipit> 
							<explicit><note><locus from="267v">269vb</locus></note> super montes aromatum.</explicit>
							<finalRubric>Explicit Cantica canticorum</finalRubric><note>.</note>
							<msItem>
								<finalRubric><note><locus from="268r">270ra</locus></note> >Expliciunt Cantica canticorum versus ducenti octoginta. Incipiunt capitula in librum Sapiencie.</finalRubric>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="268r" to="284v">270rb–286vb</locus>
							<title>Liber Sapientiae.</title>
							<note>Prolog:</note>
							<incipit rend="dots-after">Liber Sapiencie aput Hebreos nusquam est. Unde et ipse stilus graecam magis eloquenciam redolet</incipit><lb/>
							<bibl><abbr>RB</abbr> 468, 469.</bibl>
							<msItem>
								<locus from="268v">270va</locus>
								<note>Text:</note>
								<incipit>Diligite iusticiam</incipit>
								<explicit>et in omni loco assistens eis.</explicit>
								<finalRubric>Explicit liber Sapiencie qui dicitur Salomonis versus numero mille septingenti. Incipit liber Ihesu filii Syracc. Incipit prologus</finalRubric><note>.</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="285r" to="3238v">287ra–330vb</locus>
							<title>Liber Iesus Sirach.</title>
							<incipit rend="dots-after">Multorum nobis et magnorum per legem</incipit>
							<msItem>
								<rubric>Capitulum primum</rubric><note>.</note>
								<incipit><note><locus from="285v">287va</locus></note>
								Omnis sapiencia a domino deo est</incipit>
								<explicit>et exaudias et propicius sis, sic peccaverit in te.</explicit>
								<finalRubric>Explicit liber Iesu filii Syrach versus numero duo milia octingenti. Anno domini m° cccc lxii in festo Iohannis ewangeliste ante portam Latinam <note>[6. Mai 1462]</note>, Ciclus solaris xv, Littera dominicalis C, Claves xviii, <sic>Spacte</sic> 8, Aureus numerus 19, Indicio x, Pasca xviii die Apprilis. Item tunc temporis Cesar Fridericus et omnes civitates imperiales et omnes nobisce Almanie, dux Sanxonie, langravius Thuringie etc. et episcopus Erpipolensis, episcopus Bambargensis et quam plures alii prelati perpetuales et seculares litem habuerunt contra ducem Bavarie et ducem Heydelberge etc.</finalRubric><note>.</note>
							</msItem>
						</msItem>
							<msItem>
								<locus from="327r" to="333v">329r–335v </locus>
								<note>leer.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="334r" to="378r">336ra–380ra</locus>
								<author key="pnd_187122512">Haimo Altissiodorensis</author>
								<title>Commentarius in Canticum canticorum.</title>
								<incipit>Salomon inspiratus divino spiritu composuit hunc de nupciis Cristi et ecclesie</incipit> 
								<explicit>Hinc et Apostulus de se sibique similibus dicit: Nostra conversacio in celis est. Et alibi: Christus bonus odor sum ideo in omni loco etc.</explicit>
								<finalRubric>Explicit glosa super Cantica canticorum etc.</finalRubric><note>.</note><lb/>
								<bibl><abbr>RB</abbr> 3079. Sancti Thomae Aquinatis Opera omnia, Bd. 7: Aliorum Medii Aevi Auctorum Scripta 61, hrsg. v. Roberto <hi rend="small-caps">Busa</hi>, Stuttgart-Bad Canstatt 1980, S. 1–12.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="378r" to="380v">380rb–382vb</locus>
								<author key="pnd_119238683">Nicolaus de Lyra</author>
								<title>Postilla litteralis.</title>
								<note>Ct 1,1–5.</note>
								<incipit>Osculetur me osculo oris sui. Expedito primo Salomonis libro in quo traduntur documenta que faciunt ad illustracionem mentis</incipit>
								<explicit>Quia decoloravit me sol. Mulier enim pulchra de sui natura&#47;&#47;</explicit><note>.</note><lb/>
								<bibl>Bricht ab. <abbr>RB</abbr> 5868 (Hs. erwähnt in Suppl.). Text entspricht dem Druck: Nürnberg, Koberger, 3. 12. 1487 (<hi rend="small-caps">Hain</hi> 3167; <abbr>GW</abbr> 4289; <hi rend="small-caps">Gosselin</hi> 35), Bl. Hh7–Hh8.</bibl>
							</msItem>
					</msContents>
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="chart">
								<support>Papier, Wasserzeichen: <watermark>Ochsenkopf</watermark>, <bibl><hi rend="small-caps">Piccard</hi>, Wasserzeichenkartei Nr. 74973 und 75211, Bl. 287–298 Nr. 75133</bibl>.</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount">381 Blätter</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="28.5 x 20.5–21 cm">28,5 x 20,5–21 cm</measure>
								</extent>
								<foliation><catchwords>Reklamanten</catchwords>. Zwei neuere Foliierungen, eine erste: 1 (3) – 379 (381); die zweite, in der Literatur verwendete und für die vorliegende Beschreibung gültige: 1–382.</foliation>
								<collation>Lagen: VI<locus from="10v" rend="sup">12</locus> + V<locus from="20v" rend="sup">22</locus> + VI<locus from="32v" rend="sup">34</locus> + V<locus from="42v" rend="sup">44</locus> + 2 VI<locus from="66v" rend="sup">68</locus> + VIII<locus from="182v" rend="sup">84</locus> + 5 VI<locus from="142v" rend="sup">144</locus> + V<locus from="152v" rend="sup">154</locus> + 18 VI<locus from="368v" rend="sup">370</locus> + (V + 2)<locus from="380v" rend="sup">382</locus>, das erste Blatt der ersten Lage als Spiegelblatt in den Deckel geklebt; Bl. <locus from="382r">382</locus>, ehemals als Spiegelblatt in den Deckel geklebt, und Bl. <locus from="369r">371</locus> bildeten ursprünglich ein Doppelblatt, seit der Restaurierung Einzelblätter; Bl. <locus from="369r">371</locus> an 372/381 geklebt. <locus from="337v" to="377v">339v–379v</locus> zahlreiche durch Tintenfrass gefährdete Stellen mit Japanpapier verstärkt.</collation>
									</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="2" writtenLines="27 39">Begrenzung des Schriftraums mit Tinte, Schriftraum <measure type="written">19–19,5 x 13–13,5</measure>, zweispaltig (5,5–6), 27–39 Zeilen.</layout>
							</layoutDesc>
						</objectDesc>
						<handDesc hands="2">
							<handNote script="cursiva">
								<p>Jüngere gotische Buchkursive, ohne Schleifen von der Haupthand des Korpus Msc 39–45 fol., <locus from="332r" to="378r">336ra–380ra</locus> von einer anderen Hand, z. T. mit Schleifen (= <bibl>Berkemeier, S. 119, Schreiber B; CMD-CH, S. 174, 6. Hand</bibl>).</p>
							</handNote>
						</handDesc>
						<decoDesc>
							<decoNote>Rubriziert, rote Überschriften; <locus from="135r" to="328r">137r–330r</locus> rote Kopftitel.</decoNote>
							<decoNote>Bibelzitate in der Postilla litteralis in grösserer Schrift und <locus from="135r" to="257v">137ra–257va</locus> zeilenweise abwechselnd rot, grün und gelb unterstrichen.</decoNote>
							<decoNote>2–5zeilige rote und grüne (<locus from="256v" to="328v">258v–330v</locus> nur rote) Lombarden, z. T. mehrfarbig mit ornamental gespaltenem Schaft, Punktverdickungen, Konturbegleitstrichen oder gemustertem Binnenfeld (vegetabile Motive oder Quadratmustergrund), auch in Blau, Gelb und Schwarz, <locus from="334r">336ra</locus> mit Fleuronné; <locus from="79v">83va[81v]</locus>, <locus from="82r">84ra</locus>, <locus from="258v">260vb[258v]</locus> Raum ausgespart, nicht ausgeführt.</decoNote>
							<decoNote>10 unkolorierte, den Text illustrierende Federzeichnungen vom Illustrator von Msc 39–41, 42 (150vb–170va) und 45 fol. 
								<list>
									<item><locus from="1r">3ra</locus> König Salomon mit Krone und Zepter (Ecl 1,1);</item>
									<item><locus from="40r">42ra</locus> Medaillon: Maria, von zwei Engeln gekrönt, mit Kind und Apfel, in gebuchtetem Rahmen mit acht Spitzen (Ct 1,1);</item> 
									<item><locus from="62r">64ra</locus> König und Königin (Salomon und Schulammit) im Gespräch (Ct 4,9);</item>
									<item><locus from="85r">87ra</locus> König Salomon auf Thron unter gotischem Baldachin sitzend (Sap, Prolog);</item>
									<item><locus from="87r">89rb</locus> Sterbender im Bett (Sap 1,12);</item>
									<item><locus from="88v">90va</locus> Elischa oder Elija mit Schriftband (leer) erweckt einen Mann vom Tode (Sap 2,1 bzw. Kommentar);</item>
									<item><locus from="89v">91vb</locus> Christus am Kreuz, Maria und Johannes (Sap 2,12);</item>
									<item><locus from="93r">95rb</locus> Fridolin von Säckingen mit dem Skelett des Urso (zu Sap 4,7);</item>
									<item><locus from="101v">103va</locus> Toter mit Brustplatte aus Gold im offenen Steinsarkophag (Sap 7,27 bzw. Kommentar);</item>
									<item><locus from="106v">108va</locus> Mann sammelt Früchte eines Baumes (Sap 10,7);</item>
									<item><locus from="135r">137ra</locus> (zu Sir 1,1) und 192ra (zu Sir 24,11) Platz für Illustration ausgespart, nicht ausgeführt.</item>
									</list>
							</decoNote>
										<decoNote><locus from="334r">336ra</locus> Miniatur in Rosa, Grün, Gelb, Ocker, Braun und Gold, Medaillon: Maria, von zwei Engeln gekrönt, mit Kind, auf grauem, weiss gepunktetem Grund, in rot-blauem gebuchtetem Rahmen mit acht Spitzen, umgeben von Weinranken und weissen und rosa Blumen (Ct 1,1).</decoNote>
						</decoDesc>
						<additions>Wenige Korrekturen und Ergänzungen der Schreiber, z. B. <locus from="62v">62va</locus>, <locus from="163r">165rb</locus>, <locus from="293r">295rb</locus>, <locus from="334r">336ra</locus>, <locus from="352v">354va</locus>. Einzelne Marginalien und Notazeichen, z. B. <locus from="101r">103r</locus>, <locus from="190r">192ra</locus>, <locus from="191v">193v</locus>, <locus from="202r">204r–v</locus>. <locus from="65v">67va</locus>, <locus from="66r">68rb</locus> deutsche Interlinearglossen von der Hand des Schreibers. <locus from="1r">3r</locus>, <locus from="40r">42r</locus>, <locus from="62r">64r</locus>, <locus from="85r">87r</locus>, <locus from="334r">336r</locus> schwarze Kopftitel sowie vereinzelt Kapitelzahlen, von gleicher Hand wie der Nachtrag <locus from="V1">2r</locus>, <date>15. Jh.</date></additions>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="1400" notAfter="1499">
								<p>Mit dunkelbraunem Leder bezogene <locus from="Vorderseite">Holzdeckel</locus>, 15. Jh., Einband aus der Werkstatt Madonna I (EBDB Werkstatt-Nr. w002874). Streicheisenlinien und Einzelstempel (EBDB Stempel-Nrn. s022654–022661, s022667), wie <ref type="mss" cRef="zhl-0039">Msc 39</ref>–<ref type="mss" cRef="zhl-0043">43</ref> und <ref type="mss" cRef="zhl-0045">45 fol.</ref>; ein Teil dieser Stempel findet sich auch an zwei Bänden aus Zurzach: <ref type="mss">Aarau, Kantonsbibliothek, MsBNQ 52</ref> (<bibl><hi rend="small-caps">Bretscher-Gisiger/Gamper</hi>, Wettingen, S. 209</bibl>) und <ref type="mss">Zürich, Zentralbibliothek, Ms. C 35</ref>. Ehemals zwei nach vorn greifende Kantenschliessen, ziselierte Ösen sowie Messingbeschläge am <locus from="Rückseite">Rückdeckel</locus> erhalten. Ehemals <term>Catenatus</term>, Spuren der Kettenklammer im Rückdeckel und an den Bl. <locus from="380r" to="380v">380–382</locus> sichtbar. <locus from="Kopfschnitt">Kapitale</locus> aus Lederflechtwerk. Spiegelblätter (1, das hintere neu) Papier. Die zwei Hälften eines Doppelblattes aus einem neumierten Missale, 13. Jh. (vgl. Msc 39–43, 45 fol.), ehemals um die erste und die letzte Lage gebunden und unter die Spiegelblätter in die Deckel geklebt, wurden bei der Restaurierung aus dem Vorder- und Rückdeckel herausgelöst (in beiliegender Mappe). Bl. <locus from="2r" to="334v">2–334</locus> in den Fälzen Pergamentfragmente möglicherweise derselben Handschrift, sowie mehrerer Urkunden, 14./15. Jh. Neun Ledersignakel, vier davon teilweise, zwei (Bl. <locus from="1r">3</locus>, <locus from="334r">336</locus>) ganz abgerissen. Im <locus from="Vordere_Innenseite">vorderen Spiegel</locus> Exlibris des Franziskanerklosters Luzern (<bibl><hi rend="small-caps">Wegmann</hi>, Exlibris, Nr. 4534</bibl>). Auf dem <locus from="Vorderseite">Vorderdeckel</locus> oben Reste eines Titelschildes <quote>Ecclesiastes, Ecclesiasticus, Sapien</quote>[ciae], … [C]<quote>anticorum</quote>. <date>1967</date> von <persName role="restorer" key="pnd_1074315448">Hans Heiland</persName>, Stuttgart, restauriert.</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
						<accMat></accMat>
					</physDesc>
					<history>
						<origin><p>Die Hs. ist siebenfach datiert: <date>3. Nov. 1460</date> (<locus from="30v">32vb</locus>), <date>7. Juli 1460</date> (<locus from="61v">63vb</locus>), <date>6. Nov. 1460</date> (<locus from="80r">82ra</locus>, <locus from="84r">86ra</locus>), <date>24. Juli 1460</date> (<locus from="128r">130ra</locus>), <date>1. Sept. 1460</date> (<locus from="255v">257va</locus>), <date>6. Mai 1462</date> (<locus from="328v">330vb</locus>), <locus from="80r">82ra</locus> und <locus from="84r">86ra</locus> mit der Ortsangabe in <placeName>Wolfenschiessen</placeName>. <locus from="30v">32vb</locus> wird ein Aufenthalt des Schreibers im Dekanat <placeName>Luzern</placeName> am Allerseelentag <date>1460</date> erwähnt. Das Bibelkorpus Msc 39–45 fol. wurde <date>1459–1462</date> von einer Haupthand sowie von vier weiteren Händen geschrieben (anders <bibl><hi rend="small-caps">Berkemeier</hi>, S. 119 und CMD-CH, S. 174</bibl>).</p></origin>
						<provenance><p>Im <locus from="Vordere_Innenseite">vorderen Spiegel</locus> Exlibris <quote>Bibliothecae FF. Minorum S. Francisci Conv. Lucernae ad S. Mariam in Augia</quote>. <locus from="1r">3r</locus> <quote>Fratrum Minorum Conventus Sancti Francisci Lucernae</quote>, 18. Jh.</p></provenance>
						<provenance><p></p></provenance>
						<acquisition>
							<locus from="1r">3r</locus> Stempel <stamp><hi rend="italic">Cantonsbibliotheck Luzern</hi></stamp>, <date>19. Jh.</date></acquisition>
					</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl><persName><hi rend="small-caps">Kamber</hi>, Peter / <hi rend="small-caps">Mangold</hi>, Mikkel</persName>, Katalog der mittelalterlichen Handschriften der Zentral- und Hochschulbibliothek Luzern, Basel <date>2019</date>, S. 141-145.</bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
							<bibl>Bücher-Verzeichniss der Kantons-Bibliothek in Luzern. Dritter Band, Luzern 1836, S. 161, Nr. 89;</bibl>
							<bibl>Albert <hi rend="small-caps">Bruckner</hi>, Scriptoria medii aevi Helvetica, Bd. 9: Schreibschulen der Diözese Konstanz. Stadt und Landschaft Luzern, Genf 1964, S. 58.</bibl>
							<bibl>Marie-Claire <hi rend="small-caps">Berkemeier-Favre</hi>, Die Miniaturen der Nicolaus-de-Lyra-Bibel in der Zentralbibliothek zu Luzern (Msc 39–45 fol.), Freiburg i. Ü. 1980 (Zeitschrift für Schweizerische Kirchengeschichte 74).</bibl>
							<bibl>Lieselotte Esther <hi rend="small-caps">Stamm</hi>, Die Rüdiger Schopf-Handschriften. Die Meister einer Freiburger Werkstatt des späten 14. Jahrhunderts und ihre Arbeitsweise, Aarau/Frankfurt am Main/Salzburg 1981, S. 175, 327.</bibl>
							<bibl>Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz in lateinischer Schrift vom Anfang des Mittelalters bis 1550, Bd. II: Die Handschriften der Bibliotheken Bern-Porrentruy, bearbeitet von Beat Matthias <hi rend="small-caps">von Scarpatetti</hi>, Dietikon-Zürich 1983, Nr. 476.</bibl>
							<bibl>Alltag zur Sempacherzeit, S. 90f., Nr. 81, mit Abb.</bibl>
							<bibl>Josef <hi rend="small-caps">Frey</hi>, Die Bibel von St. Urban und die Nicolaus de Lyra-Bibel in der Zentralbibliothek Luzern, in: Die Bibel in der Schweiz, Basel 1997, S. 84–86.</bibl>
							<bibl>Peter <hi rend="small-caps">Kamber</hi>, Prag – Luzern – Engelberg. Illustrierte Handschriften des 15. Jahrhunderts aus Mitteleuropa in der Zentral- &amp; Hochschulbibliothek Luzern. Katalog zur Ausstellung in der Zentral- &amp; Hochschulbibliothek Luzern vom 22. Februar bis 2. April 2016, Luzern 2016, S. 13–15, 20–33.</bibl>
						</listBibl>
					</additional>
					
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
